Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि ब्रह्मकुण्डमनुत्तमम् । तस्यैव नैरृते भागे ब्रह्मणा निर्मितं पुरा

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi brahmakuṇḍamanuttamam | tasyaiva nairṛte bhāge brahmaṇā nirmitaṃ purā

Īśvara bersabda: “Kemudian, wahai Dewi Agung, pergilah ke Brahmakuṇḍa yang tiada bandingnya. Pada bahagian barat daya (nairṛta) tempat itu, pada zaman dahulu Brahmā telah membentuk suatu tatanan suci di sana.”

ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन; समासः—महā + देवी (विशेषण-विशेष्य)
ब्रह्मकुण्डम्the Brahma-pool (Brahmakuṇḍa)
ब्रह्मकुण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्म + कुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः कुण्डम्)
अनुत्तमम्unsurpassed; excellent
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (ब्रह्मकुण्डम्)
तस्यof that (place)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध-निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
नैरृतेin the south-western
नैरृते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनैरृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; दिशावाचक-विशेषण (भāगे)
भागेpart; region
भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
निर्मितम्made; constructed
निर्मितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि + मि (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (ब्रह्मकुण्डम्) इत्यस्य विशेषण
पुराformerly; long ago
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Brahmakuṇḍa

Type: kund

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Īśvara addresses Devī, pointing the way to an ‘unsurpassed’ Brahmakuṇḍa; the scene shifts to a sacred tank with a marked south-western corner where an ancient feature is said to have been made by Brahmā.

Ś
Śiva (Īśvara)
M
Mahādevī
B
Brahmakuṇḍa
B
Brahmā
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

Pilgrimage is presented as a guided, purposeful movement through sanctified geography—each site carrying a divine origin and specific spiritual fruit.

Brahmakuṇḍa within Prabhāsa-kṣetra.

A pilgrimage instruction: proceed to Brahmakuṇḍa (implying visitation and customary tīrtha practices such as snāna and worship).