Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

तेषां हिताय मे ब्रूहि निर्वाणं रसमुत्तमम् । आदाविह शरीरं तु अक्षय्यं तु यथा भवेत्

teṣāṃ hitāya me brūhi nirvāṇaṃ rasamuttamam | ādāviha śarīraṃ tu akṣayyaṃ tu yathā bhavet

Demi kesejahteraan mereka, wahai Tuhanku, beritahulah kepadaku tentang “rasa” yang paling utama yang membawa kepada nirvāṇa—dan pada permulaannya, bagaimana tubuh di sini dapat menjadi kekal, tidak binasa.

तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
हितायfor the welfare
हिताय:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थे चतुर्थी
मेto me / for me
मे:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Gen./Dat.), एकवचन; सर्वनाम
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
निर्वाणम्nirvāṇa; liberation
निर्वाणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्वाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रसम्essence; elixir
रसम्:
Apposition/Viśeṣya (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उत्तमम्supreme
उत्तमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (रसस्य)
आदौat first
आदौ:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of time)
इहhere
इह:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of place)
शरीरम्body
शरीरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (भवेत् इत्यस्य कर्तृपदम्)
तुbut; indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधान/विरोधार्थक-निपातः (particle)
अक्षय्यम्imperishable
अक्षय्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शरीरस्य)
तुand/but
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः
यथाhow; so that
यथा:
Kriya-viśeṣaṇa (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपमान/प्रकारवाचक (as/how)
भवेत्may become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Devī

Tirtha: Brahmakuṇḍa (contextual)

Type: kund

Listener: Bhagavān (teacher)

Scene: Devī requests the ‘supreme essence’ leading to nirvāṇa; the teacher-figure raises a hand in instruction; a subtle inner-light motif emanates from the Brahmakuṇḍa waters, suggesting the shift from alchemical elixir to spiritual rasa.

N
Nirvāṇa
R
Rasa
Ś
Śarīra
A
Akṣayya

FAQs

The highest ‘medicine’ is liberation-oriented wisdom; even bodily well-being is sought as a support for dharma and realization.

Brahmakuṇḍa at Prabhāsa Kṣetra, whose water is being framed as a true, higher ‘rasāyana’.

No explicit ritual; it requests the method/teaching for attaining the ‘supreme rasa’ culminating in nirvāṇa.