Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 117

Devanagari script

छायोवाच । पितुः पत्नीममर्याद यन्मां तर्जयसे पदा । भुवि तस्मादयं पादस्तवाद्यैव पतिष्यति

Transliteration

chāyovāca | pituḥ patnīmamaryāda yanmāṃ tarjayase padā | bhuvi tasmādayaṃ pādastavādyaiva patiṣyati

Translation

Chāyā berkata: “Wahai yang tidak tahu adab! Oleh kerana engkau mengancam aku—isteri ayahmu—dengan kakimu, maka kaki itu juga akan jatuh ke bumi pada hari ini!”

Word by Word

• छाया: Chāyā
• छाया: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: छाया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• पितुः: of (your) father
• पितुः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• पत्नीम्: wife
• पत्नीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अमर्याद: O improper one, O insolent one
• अमर्याद: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अमर्याद (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; निन्दार्थक-सम्बोधन

• यत्: since, because
• यत्: Sambandha (Clause linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् (सम्बन्धबोधक/relative particle): ‘यत्’ = ‘यतः/यदर्थम्’ here introducing cause ‘since/that’

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री/पुं (उभयत्र), द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• तर्जयसे: you threaten, you intimidate
• तर्जयसे: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तर्ज् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; आत्मनेपदम्

• पदा: with (your) foot
• पदा: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• भुवि: on the ground
• भुवि: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक: भुव्/भूमि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् (तसिल्-प्रत्ययार्थ/ablatival adverb): ‘तस्मात्’ = ‘अतः/therefore’

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• पादः: foot
• पादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• अद्य: today
• अद्य: Kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक/temporal adverb): ‘today’

• एव: indeed, certainly
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (निश्चय/अवधारण particle): ‘just/indeed’

• पतिष्यति: will fall
• पतिष्यति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्/Future), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Chāyā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yama

Visual Art Cues

Scene: Chāyā speaks directly, condemning Yama’s impropriety; the composition centers on her raised hand and Yama’s threatened foot, foreshadowing its fall.

Characters & Entities

• Chāyā
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disrespect toward elders and guardians violates dharma and invites immediate karmic repercussion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode occurs within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya, reinforcing Prabhāsa as a sacred landscape where dharma narratives unfold.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse records a direct curse and its stated effect.