Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 28

Devanagari script

ये कार्तिके पुण्यतमा मनुष्यास्तिष्ठंति मासं व्रतदानयुक्ताः । रथांगतीर्थे कृतपूतगात्रास्ते यांति पुण्यं पदमव्ययं च

Transliteration

ye kārtike puṇyatamā manuṣyāstiṣṭhaṃti māsaṃ vratadānayuktāḥ | rathāṃgatīrthe kṛtapūtagātrāste yāṃti puṇyaṃ padamavyayaṃ ca

Translation

Mereka yang paling mulia pahalanya, yang tinggal sepanjang bulan Kārtika dengan berpuasa nazar dan bersedekah, serta menyucikan tubuh di Rathāṅga-tīrtha—akan menuju ke kedudukan suci yang tidak lenyap dan kekal.

Word by Word

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• कार्तिके: in Kārtika (month)
• कार्तिके: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरणम्

• पुण्यतमाः: most meritorious
• पुण्यतमाः: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्यतम (प्रातिपदिक; पुण्य + तमप्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अतिशय-विशेषण (superlative)

• मनुष्याः: people, humans
• मनुष्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्तृपद

• तिष्ठन्ति: stay, remain
• तिष्ठन्ति: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; क्रिया

• मासम्: for a month
• मासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कालपरिमाण (duration as object)

• व्रतदानयुक्ताः: engaged in vows and giving (charity)
• व्रतदानयुक्ताः: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्रत + दान + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; युज् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; समासः: व्रत-दान-युक्त (endowed with vows and gifts)

• रथाङ्गतीर्थे: at Rathāṅga-tīrtha
• रथाङ्गतीर्थे: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रथाङ्ग + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; देशाधिकरणम्; समासः: रथाङ्गस्य तीर्थम्

• कृतपूतगात्राः: having purified bodies
• कृतपूतगात्राः: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत + पूत + गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण; समासः (कर्मधारय): कृतं पूतं गात्रं येषाम् (purified bodies made/purified)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अन्वादेश (correlative “they”)

• यान्ति: go, attain
• यान्ति: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; क्रिया

• पुण्यम्: holy, meritorious
• पुण्यम्: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifies “पदम्”)

• पदम्: state, abode
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्म (goal attained)

• अव्ययम्: imperishable
• अव्ययम्: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifies “पदम्”)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

Speaker

Narrator (contextual; within Dvārakā Māhātmya discourse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rathāṅga-tīrtha (Cakratīrtha)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims in Kārtika dawn light bathe at a sacred ford named for the Sudarśana-cakra, then offer lamps and gifts, observing month-long vows; the horizon shows the sea and Dvārakā’s sanctified skyline.

Characters & Entities

• Rathāṅga Tīrtha (Cakra Tīrtha)
• Kārtika

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A full-month Kārtika discipline—vows, charity, and tīrtha-purification—leads to an enduring spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rathāṅga Tīrtha, identified with Cakra/Cakratīrtha in the Dvārakā sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stay through Kārtika while observing vrata and dāna, and purify oneself at Rathāṅga/Cakratīrtha.