Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 147

न चान्यत्तीर्थलक्षं तु वर्जयित्वा तु गोमतीम् । गंगा सरस्वती चैव नर्मदा नैव पुष्करम्

na cānyattīrthalakṣaṃ tu varjayitvā tu gomatīm | gaṃgā sarasvatī caiva narmadā naiva puṣkaram

“Bahkan seratus ribu tīrtha yang lain—selain Gomatī—(malah) Gaṅgā, Sarasvatī, Narmadā, dan Puṣkara pun tidak menandingi untuk tujuan ini.”

not
:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय (conjunction)
अन्यत्other
अन्यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थलक्षम् इति)
तीर्थलक्षम्a multitude of pilgrimage places
तीर्थलक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ + लक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तीर्थाणां लक्षम् = multitude/collection of tīrthas)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
वर्जयित्वाhaving excluded; excepting
वर्जयित्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootवर्ज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having avoided/excepting’
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषणार्थक-अव्यय (particle)
गोमतीम्Gomatī (river)
गोमतीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगोमती (प्रातिपदिक; नदी/तीर्थ)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
नर्मदाNarmadā
नर्मदा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
पुष्करम्Puṣkara
पुष्करम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक; तीर्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (context: excluded object)

Pretāḥ (departed spirits)

Tirtha: Gomatī (Dvārakā)

Type: ghat

Listener: Unspecified interlocutor

Scene: Pretas enumerate mighty rivers as if counting them off, while the Gomatī at Dvārakā glows brighter than all, suggesting a concentrated grace at the riverbank near Kṛṣṇa’s shrine.

G
Gomatī
G
Gaṅgā
S
Sarasvatī
N
Narmadā
P
Puṣkara

FAQs

The Purāṇas sometimes single out a particular tīrtha as uniquely potent for a specific spiritual ailment.

Gomatī tīrtha (associated with Dvārakā).

A directive by implication: approach Gomatī for the targeted fruit (preta-nāśana).