Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8
Devanagari script
गोमत्यां चक्रतीर्थे च भगवांश्च त्रिविक्रमः । तेन तन्मुक्तिदं मत्वा दुर्वासास्तत्र संस्थितः
Transliteration
gomatyāṃ cakratīrthe ca bhagavāṃśca trivikramaḥ | tena tanmuktidaṃ matvā durvāsāstatra saṃsthitaḥ
Translation
Di sungai Gomati, di Cakratīrtha, Bhagavān Trivikrama hadir. Maka, menganggap tīrtha itu sebagai pemberi pembebasan, Durvāsā pun menetap di sana.
Word by Word
गोमत्याम्in (the river) Gomati
गोमत्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगोमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
चक्रतीर्थेat Cakra-tīrtha
चक्रतीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचक्रतीर्थ (प्रातिपदिक; चक्र + तीर्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (चक्रस्य तीर्थम्)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
त्रिविक्रमःTrivikrama
त्रिविक्रमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिविक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
तेनby that; therefore
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण (muktidam इति)
मुक्तिदम्granting liberation
मुक्तिदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमुक्तिद (प्रातिपदिक; मुक्ति + द)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (मुक्तिं ददाति इति)
मत्वाhaving considered
मत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootमन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having thought/considered’
दुर्वासाःDurvāsā (sage)
दुर्वासाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्वासस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
संस्थितःremained/was stationed
संस्थितः:
Karta (Predicate/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Skanda in the Dvārakā-māhātmya flow)
Characters & Entities
G
Gomatī (river)C
CakratīrthaT
TrivikramaV
ViṣṇuD
DurvāsāFAQs
Where the Lord is worshipped as present, the place becomes a mokṣa-bestowing tīrtha for sincere seekers.
Cakratīrtha on the river Gomati in the Dvārakā sacred geography.
No detailed ritual here; it establishes the tīrtha’s identity and salvific merit.