Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

लोमश उवाच । दया मे नृप सञ्जाता त्वां दृष्ट्वा दुःखितं भृशम् । तीर्थयात्राकृते यस्मात्करिष्येऽहं तव प्रियम्

Transliteration

lomaśa uvāca | dayā me nṛpa sañjātā tvāṃ dṛṣṭvā duḥkhitaṃ bhṛśam | tīrthayātrākṛte yasmātkariṣye'haṃ tava priyam

Translation

Lomaśa berkata: “Wahai raja, belas kasihan timbul dalam diriku melihat tuanku sangat berdukacita. Maka demi perjalanan ziarah tīrtha tuanku, aku akan melakukan apa yang menyenangkan tuanku.”

Word by Word

• लोमशः: Lomaśa
• लोमशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोमश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—वच्

• दया: compassion
• दया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्

• मे: of me / my
• मे: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्

• सञ्जाता: has arisen
• सञ्जाता: Kriya (State/क्रिया-भाव)
• Type: Verb
• Root: सम् + जन् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; उपसर्गः—सम्; (दया इत्यस्य विशेषण/विधेय)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-Kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive), धातुः—दृश्; अर्थः—'having seen'

• दुःखितम्: sorrowful
• दुःखितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःखित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम् (त्वाम्)

• भृशम्: greatly, exceedingly
• भृशम्: Desha-Kala (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; तीव्रतावाचक-क्रियाविशेषणम् (intensifier adverb)

• तीर्थयात्राकृते: for the sake of pilgrimage to tīrthas
• तीर्थयात्राकृते: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ + यात्रा + कृते (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण) एकवचनम्; अर्थे—'for the sake of' (कृते = हेतु/प्रयोजन); तत्पुरुषः (तीर्थयात्रायाः कृते)

• यस्मात्: since, because
• यस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/अपादान), एकवचनम्; हेत्वर्थे (since/because)

• करिष्ये: I will do
• करिष्ये: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; धातुः—कृ

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचनम्; सर्वनाम

• तव: your
• तव: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम

• प्रियम्: what is pleasing (a favor)
• प्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्

Speaker

Lomaśa

Skanda Dialogue

Listener: Nimi (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: Lomāśa speaks gently to the distressed king; his face shows compassion, hand raised in reassurance, promising to aid the pilgrimage.

Characters & Entities

• Lomaśa
• nṛpa (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True dharma includes compassion—saints assist the distressed and guide them toward sacred means of merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is the lead-up to Jambū Tīrtha’s greatness within Arbuda Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pilgrimage (tīrtha-yātrā) is the stated aim; the concrete rite (snāna) is prescribed in later verses.