Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ गजतीर्थमनुत्तमम् । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं दिग्गजैर्भावितात्मभिः

pulastya uvāca | tato gacchennṛpaśreṣṭha gajatīrthamanuttamam | yatra pūrvaṃ tapastaptaṃ diggajairbhāvitātmabhiḥ

Pulastya berkata: Kemudian, wahai raja yang terbaik, hendaklah pergi ke Gajatīrtha yang tiada bandingan, tempat pada zaman dahulu gajah-gajah penjaga arah—yang jiwanya terdidik—melakukan tapa (austeriti).

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen/thereafter
ततः:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘thereafter/from there’
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणां श्रेष्ठः)
गजतीर्थम्the Gaja-tīrtha (elephant sacred ford)
गजतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गजानां तीर्थम्)
अनुत्तमम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमम्:
Karma-viśeṣaṇa (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (गजतीर्थम्)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-सम्बन्ध (relative adverb: where)
पूर्वम्formerly/previously
पूर्वम्:
Kriya-viśeṣaṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of time)
तपःausterity, penance
तपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृपदं (तप्तम् इत्यस्य)
तप्तम्was performed/undertaken
तप्तम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः
दिग्गजैःby the directional elephants
दिग्गजैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदिक् (प्रातिपदिक) + गज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दिशां गजाः)
भावितात्मभिःwhose selves were purified/ennobled
भावितात्मभिः:
Karana-viśeṣaṇa (Instrument-qualifier)
TypeAdjective
Rootभावित (भू/भाव् धातु, क्त कृदन्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः (भावितः आत्मा येषाम्) बहुव्रीह्यर्थे विशेषणम् (दिग्गजैः)

Pulastya

Tirtha: Gajatīrtha

Type: ghat

Listener: Nṛpashreṣṭha (king)

Scene: Pulastya instructs the king on a forested mountain path; in the background, colossal celestial elephants at the four quarters meditate in austerity near a waterbody labeled Gajatīrtha.

P
Pulastya
G
Gajatīrtha
D
Diggaja (directional elephants)

FAQs

Holy places gain authority through the tapas and purity of great beings; visiting them aligns a pilgrim with that sanctity.

Gajatīrtha, praised as anuttama (unsurpassed).

The instruction is to go (gacchet) to the tīrtha; bathing and other acts are implied in the broader māhātmya.