Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

नागह्रदं तु तत्तीर्थमेतद्भावि धरातले । अत्र यः श्रावणे मासि पञ्चम्यां भक्तितत्परः

nāgahradaṃ tu tattīrthametadbhāvi dharātale | atra yaḥ śrāvaṇe māsi pañcamyāṃ bhaktitatparaḥ

Tempat ini sendiri akan menjadi tīrtha yang suci di bumi, bernama Nāgahrada. Sesiapa yang datang ke sini pada bulan Śrāvaṇa, pada hari lunar kelima, dengan bhakti dan iman…

nāga-hradamthe serpent-lake
nāga-hradam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnāga (प्रातिपदिक) + hrada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine) ‘hrada’, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (nāgānāṃ hradaḥ)
tubut, indeed
tu:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विरोध/विशेषार्थक
tat-tīrthamthat sacred ford/place
tat-tīrtham:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Roottat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + tīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया/प्रथमा (Acc/Nom), एकवचन (Singular); कर्मधारयः (‘that’ as qualifier)
etat-bhāvito be (known) as this / of this name (future designation)
etat-bhāvi:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootetat (सर्वनाम) + bhāvin (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular); उपपद-तत्पुरुषः (‘this’ + ‘to be/coming to be’)
dharā-taleon the surface of the earth
dharā-tale:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdharā (प्रातिपदिक) + tala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (dharāyāḥ tale)
atrahere
atra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
yaḥwho (he who)
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सम्बन्धबोधक सर्वनाम
śrāvaṇein (the month of) Śrāvaṇa
śrāvaṇe:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular)
māsiin the month
māsi:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular)
pañcamyāmon the fifth (lunar day)
pañcamyām:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpañcamī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular); तिथिवाचक
bhakti-tat-paraḥdevotion-focused, devoted
bhakti-tat-paraḥ:
Karta (Subject-complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhakti (प्रातिपदिक) + tatpara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (bhakteḥ tatparaḥ = devoted to devotion)

Devī

Tirtha: Nāgahrada

Type: kund

Listener: Ṛṣis/assembly (frame implied)

Scene: A tranquil lake/pond (hrada) near Arbuda caves, with Nāga motifs on stones; pilgrims arrive in monsoon month, offering milk/flowers, preparing for pañcamī observance.

D
Devī
N
Nāgahrada
Ś
Śrāvaṇa
P
Pañcamī

FAQs

The Purāṇa links sacred geography with devotional time: faith-filled observance on auspicious dates activates tīrtha-merit.

Nāgahrada—named explicitly as a future tīrtha on the earth.

Observance in Śrāvaṇa on pañcamī with devotion is introduced (completed in the next verse with snāna).