Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

पुलस्त्य उवाच । तच्छ्रुत्वा सुमहत्पापं स नृपो भयसंकुलम् । तां वै प्रसादयामास प्राणशेषां तदा मृगीम्

pulastya uvāca | tacchrutvā sumahatpāpaṃ sa nṛpo bhayasaṃkulam | tāṃ vai prasādayāmāsa prāṇaśeṣāṃ tadā mṛgīm

Pulastya berkata: “Mendengar kata-kata itu—sarat dengan dosa yang amat besar—raja itu diliputi ketakutan, lalu segera berusaha menenangkan serta memohon perkenan sang rusa betina yang tinggal sedikit sahaja nyawanya.”

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तत्that (speech)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘तत्’ = ‘तद्वचनम्/तत्’
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया
सुमहत्very great
सुमहत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + महत् (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पापम्’ इत्यस्य विशेषणम्
पापम्sin; wrongdoing
पापम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नृपःthe king
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सः’ इत्यस्य अप्पोजिशन्
भय-संकुलम्filled with fear
भय-संकुलम्:
Visheshana (State qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभय + संकुल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (भयेन संकुलः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘(मनः) संकुलम्’ इति भावः, ‘नृपम्’/‘सः’ इत्यस्य अवस्थाविशेषणम्
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
प्रसादयामासhe propitiated; appeased
प्रसादयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + सद् (धातु) caus. (प्रसादय)
Formलिट्-लकार (Periphrastic Perfect/परस्मैपद-लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रत्यय (causative)
प्राण-शेषाम्with life barely remaining
प्राण-शेषाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राण + शेष (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (प्राणाः शेषाः यस्याः/यस्य), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘मृगीम्’ इत्यस्य विशेषणम्
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
मृगीम्the doe
मृगीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Pulastya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: Sage Pulastya narrates; the king, trembling, kneels or lowers his bow, hands folded, trying to appease the dying doe; the forest is hushed as life ebbs away.

P
Pulastya
R
Rājā (king)
M
Mṛgī (doe)

FAQs

Recognition of sin should lead to humility and seeking appeasement; fear arises when conscience awakens to adharma.

Arbuda’s sacred region remains the narrative setting, underscoring that sacred geography heightens moral accountability.

Not a formal ritual; the act is prasādana—seeking appeasement/forgiveness to mitigate the curse’s force.