Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

राजोवाच । ममायं संमतः पुत्रो ग्रस्तः कुष्ठेन केशव । बालोऽपि तत्कुरुष्वास्य कुष्ठव्याधिपरिक्षयम्

rājovāca | mamāyaṃ saṃmataḥ putro grastaḥ kuṣṭhena keśava | bālo'pi tatkuruṣvāsya kuṣṭhavyādhiparikṣayam

Raja berkata: “Wahai Keśava, puteraku yang kukasihi ini telah ditimpa penyakit kusta. Walaupun masih kanak-kanak, mohon Engkau lenyapkanlah sepenuhnya penyakit kusta itu daripadanya.”

राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
संमतःbeloved/approved
संमतः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-मत्/मन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘approved/dear’
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ग्रस्तःafflicted/seized
ग्रस्तः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootग्रस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘seized/afflicted’
कुष्ठेनby leprosy
कुष्ठेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकुष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण (by/with)
केशवO Keśava
केशव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; विशेष-नाम (Viṣṇu)
बालःa boy/child
बालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (even/also)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; कर्मरूपेण (that [thing])
कुरुष्वdo (please do)
कुरुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
अस्यof him/for him
अस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कुष्ठव्याधिपरिक्षयम्complete destruction of the leprosy-disease
कुष्ठव्याधिपरिक्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुष्ठ (प्रातिपदिक) + व्याधि (प्रातिपदिक) + परि-क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कुष्ठव्याधेः परिक्षयः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

The King (rājā)

Tirtha: कामिक-क्षेत्र

Type: kshetra

Listener: Keśava/Janārdana

Scene: राजा हाथ जोड़कर केशव से निवेदन करता—पुत्र का चित्र/उपस्थिति संकेत; राजा की आँखों में करुणा, केशव शांत और वरद

K
Keśava (Viṣṇu)
P
putra (son)
K
kuṣṭha (leprosy)

FAQs

A parent’s compassionate, faith-filled prayer is presented as a dharmic motive for seeking divine intervention.

The request is made in the context of the sacred kṣetra where the king performed tapas and received darśana.

A direct supplication (prārthanā) for roga-nivṛtti (cessation of disease); no additional rite is detailed in this verse.