Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

श्रीमतां च तथान्येषामस्मदीयप्रसादतः । त्वं च मंडूक यत्तेन विजिह्वो वह्निना कृतः । तद्भविष्यति ते शब्दो विजिह्वस्यापि दीर्घगः

śrīmatāṃ ca tathānyeṣāmasmadīyaprasādataḥ | tvaṃ ca maṃḍūka yattena vijihvo vahninā kṛtaḥ | tadbhaviṣyati te śabdo vijihvasyāpi dīrghagaḥ

Dengan rahmat kami, demikianlah hal itu akan terjadi bagi orang yang beruntung dan bagi yang lain juga. Dan engkau juga, wahai Maṇḍūka—kerana api telah menjadikanmu ‘berlidah terbelah’—maka suaramu kelak akan menjangkau jauh dan panjang, seperti suara seorang yang berlidah terbahagi.

श्रीमताम्of the illustrious/fortunate ones
श्रीमताम्:
Sambandha (Of)
TypeNoun
Rootश्रीमन्त् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन (Genitive pl)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (and)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (likewise/also)
अन्येषाम्of others
अन्येषाम्:
Sambandha (Of)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन (Genitive pl)
अस्मदीयप्रसादतःdue to our grace
अस्मदीयप्रसादतः:
Hetu (Cause)
TypeIndeclinable
Rootअस्मदीय (प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक) + तस् (अव्यय-प्रत्यय)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: 'our favor'); तस्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: 'from/because of')
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-एकवचन (Nominative sg)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (and)
मण्डूकO frog
मण्डूक:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमण्डूक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-एकवचन (Vocative sg)
यत्that which
यत्:
Sambandha (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (Nominative sg); सम्बन्धसूचक (relative pronoun: 'that which')
तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (Instrumental sg)
विजिह्वःtongue-altered, split-tongued
विजिह्वः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + जिह्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विशेषण (one with altered/split tongue; qualifying 'त्वम्')
वह्निनाby fire (Agni)
वह्निना:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (Instrumental sg)
कृतःmade
कृतः:
Kriya (Predicate/State)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (made)
तत्that, therefore
तत्:
Sambandha (Anaphoric)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (Nominative sg); वाक्योपक्रम/अन्वय (that/therefore)
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
तेyour
ते:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचन (Genitive sg)
शब्दःspeech, sound, voice
शब्दः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (Nominative sg)
विजिह्वस्यof the split-tongued one
विजिह्वस्य:
Sambandha (Of)
TypeNoun
Rootविजिह्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (Genitive sg)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थ (also/even)
दीर्घगःlong-lasting, extended
दीर्घगः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय: 'long-going' = long-lasting/extended); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विशेषण (qualifying 'शब्दः')

Devas (collectively, as benefactors in the narrative)

Tirtha: Agnitīrtha

Type: tirtha

Scene: Devas address Maṇḍūka, marked as ‘split-tongued’ by fire, and grant a boon that his voice will travel far; the moment emphasizes varada-mudrā and the contrast between defect and empowered proclamation.

D
Devas
M
Maṇḍūka
V
Vahni (Agni)

FAQs

Divine grace can transform even a perceived defect into a lasting spiritual capacity and blessing.

This verse functions as a narrative boon within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya flow, immediately before the shift to Agnitīrtha and Brahmakuṇḍa in the next adhyāya.

No direct ritual is prescribed here; it records a boon (prasāda) bestowed by the devas.