Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

तस्मादेष ममादेशादाराध यतु शंकरम् । पक्षलाभाय नान्यस्य शक्तिर्दातुं व्यवस्थिता

Transliteration

tasmādeṣa mamādeśādārādha yatu śaṃkaram | pakṣalābhāya nānyasya śaktirdātuṃ vyavasthitā

Translation

“Maka, menurut perintahku, hendaklah dia menyembah Śaṅkara; untuk memperoleh kembali sayap, tiada kuasa lain yang ditetapkan untuk mengurniakannya.”

Word by Word

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; सर्वनाम-प्रयोगः

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; सर्वनाम

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; सर्वनाम

• आदेशात्: from the command
• आदेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: आदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्

• आराध: worship
• आराध: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-राध् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• यतु: strive/endeavour
• यतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यत् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (आज्ञार्थे)

• शंकरम्: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• पक्षलाभाय: for gaining wings
• पक्षलाभाय: Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पक्ष + लाभ (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/4th), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पक्षस्य लाभः)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• अन्यस्य: of another (anyone else)
• अन्यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• शक्तिः: power/ability
• शक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• दातुम्: to give
• दातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्तम् (Infinitive), क्रियार्थक-अव्ययवत्

• व्यवस्थिता: is established/appointed
• व्यवस्थिता: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि/भूतभावे (past passive participle used adjectivally); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (शक्तिः इति विशेष्ये)

Speaker

Śāṇḍilya

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A divine figure issues a decisive command: only Śaṅkara’s worship can restore the lost wings; the petitioner is implied to be in a diminished state, awaiting the prescribed remedy.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)
• Śāṇḍilya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Certain bonds and restorations are granted uniquely through Śiva’s grace; devotion becomes the remedy for downfall.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse highlights Śaṅkara’s salvific power but does not name a particular tīrtha in this excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (ārādhana/upāsanā) of Śaṅkara is prescribed as the means to regain what was lost.