Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

ततः प्रोवाच संहृष्टो विनतां दयितां निजाम् । एतत्पिब जलं भद्रे मन्त्रपूतं महत्तरम्

Transliteration

tataḥ provāca saṃhṛṣṭo vinatāṃ dayitāṃ nijām | etatpiba jalaṃ bhadre mantrapūtaṃ mahattaram

Translation

Kemudian, dengan hati gembira, baginda berkata kepada Vinatā, kekasihnya: “Wahai wanita bertuah, minumlah air ini—air agung yang disucikan oleh mantra.”

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (ततः)
• Form: अव्यय (Avyaya), अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषणम् (adverb) — 'thereafter/then'

• प्रोवाच: said/spoke
• प्रोवाच: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: √vac (वच् धातु) + प्र- (उपसर्ग)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)

• संहृष्टः: delighted
• संहृष्टः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: saṃhṛṣṭa (संहृष्ट) < √hṛṣ (हृष् धातु)
• Form: कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; विशेषणम्

• विनताम्: Vinata
• विनताम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: vinatā (विनता) (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; कर्मपदम्

• दयिताम्: beloved
• दयिताम्: Karman (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: dayitā (दयिता) (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (विनताम्)

• निजाम्: his own
• निजाम्: Karman (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: nija (निज) (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (विनताम्)

• एतत्: this
• एतत्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: etat (एतद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; कर्मपदम्

• पिब: drink
• पिब: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: √pā (पा धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्

• जलम्: water
• जलम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: jala (जल) (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; कर्मपदम्

• भद्रे: O auspicious lady
• भद्रे: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: bhadrā (भद्रा) (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्

• मन्त्रपूतम्: purified by mantra
• मन्त्रपूतम्: Karman (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: mantra (मन्त्र) + pūta (पूत < √pū पू धातु)
• Form: तत्पुरुष-समासः (instrumental sense: मन्त्रेण पूतम्); नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (जलम्)

• महत्तरम्: greater/very potent
• महत्तरम्: Karman (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: mahattara (महत्तर) < mahat (महत्)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; तृतीय-तुलनात्मक (comparative) विशेषणम् (जलम्)

Speaker

Sūta (narrating); Kaśyapa (speaking within the narrative)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience (ṛṣi/śaunaka circle typical)

Visual Art Cues

Scene: A radiant sage-like figure (Kaśyapa) joyfully offers a small vessel of mantra-consecrated water to Vinatā, seated modestly, hands extended in reverent acceptance; subtle aura around the water.

Characters & Entities

• Kaśyapa
• Vinatā
• Mantra
• Jala (sanctified water)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mantra-consecrated substances are portrayed as carriers of dhārmic power, supporting auspicious life-events and divine purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse functions inside the Suparṇa Māhātmya; the tīrtha’s greatness is expressed through the efficacy of sanctified water.

What ritualistic prescription is mentioned?

Consuming mantra-pūta (mantra-sanctified) water as part of a sacred rite aimed at auspicious progeny.