Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

सूत उवाच । तत्रास्ति निर्झरः पूर्वं सामान्यो द्विजसत्तमाः । अवधूतो धरापृष्ठे माहात्म्येन व्यवस्थितः

sūta uvāca | tatrāsti nirjharaḥ pūrvaṃ sāmānyo dvijasattamāḥ | avadhūto dharāpṛṣṭhe māhātmyena vyavasthitaḥ

Sūta berkata: Dahulu ada sebuah mata air di sana, biasa sahaja, wahai Brahmana yang utama; namun di bumi ini ia menjadi mulia—tegak kerana kemuliaannya yang tersingkap.

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, स्थानवाचक क्रियाविशेषण
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriya (Existence/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन
निर्झरःa waterfall/spring
निर्झरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिर्झर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पूर्वम्formerly/earlier
पूर्वम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
सामान्यःordinary/common
सामान्यः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसामान्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘निर्झरः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
द्विजसत्तमाःO best of the twice-born (Brahmins)
द्विजसत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + सत्तम (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा बहुवचन (सम्बोधनार्थे); ‘हे’ इत्यर्थे संबोधन-प्रयोगः
अवधूतःan ascetic (avadhūta)
अवधूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअव + धू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP) रूपेण प्रातिपदिकवत्; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धरापृष्ठेon the surface of the earth
धरापृष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरा + पृष्ठ (प्रातिपदिक; षष्ठी-तत्पुरुष)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
माहात्म्येनby (its) greatness/glory
माहात्म्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
व्यवस्थितःestablished/situated
व्यवस्थितः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अवधूतः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

Sūta

Type: kund

Listener: Ṛṣayaḥ / dvija-sattamāḥ

Scene: A clear spring emerging from rock and roots, with subtle divine radiance; Sūta narrates to attentive sages, indicating the transformation from sādhāraṇa to divya.

S
Sūta
N
Nirjhara (spring/stream)

FAQs

Sanctity is not merely physical; a place becomes a tīrtha when its māhātmya is revealed through dharmic or divine association.

A nirjhara (spring/stream) at the locale of the Viśvāmitra-associated tīrtha, whose greatness becomes manifest.

None directly; this is the beginning of the origin explanation for the tīrtha’s special status.