Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

स्मरमाणाऽथ सा तस्य प्रभावं वरवर्णिनी । तीर्थमागत्य सद्भक्त्या स्नानं तत्र समाचरत् । चैत्रशुक्लतृतीयायां यामर्क्षे सूर्यवासरे

smaramāṇā'tha sā tasya prabhāvaṃ varavarṇinī | tīrthamāgatya sadbhaktyā snānaṃ tatra samācarat | caitraśuklatṛtīyāyāṃ yāmarkṣe sūryavāsare

Mengingati keajaiban pengaruhnya, si jelita itu datang ke tīrtha dengan bhakti yang tulus lalu melaksanakan mandi suci di sana—pada hari ketiga paruh terang bulan Caitra, di bawah asterisme Yama, pada hari Ahad.

स्मरमाणाremembering
स्मरमाणा:
Karta (Agent participle/कर्ता)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनुक्रमसूचक (then)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तस्यof that (water/place)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग (Masc/Neut), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
प्रभावम्power, efficacy
प्रभावम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
वर- वर्णिनीof excellent complexion/beauty
वर- वर्णिनी:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक) + वर्णिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifier of सा)
तीर्थम्the sacred ford (tīrtha)
तीर्थम्:
Karma (Goal as object with motion/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आगत्यhaving come
आगत्य:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ+√गम् (धातु) + ल्यप् (अव्ययीभाव/क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
सद्-भक्त्याwith true devotion
सद्-भक्त्या:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + भक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; साधन/हेतुवाचक (means/manner)
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण
समाचरत्performed
समाचरत्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+आ+√चर् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
चैत्र-शुक्ल-तृतीयायाम्on the bright third of Caitra
चैत्र-शुक्ल-तृतीयायाम्:
Adhikarana (Time locus/काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootचैत्र + शुक्ल + तृतीया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालवाचक
याम-ऋक्षेwhen the (Yāma-named) nakṣatra was
याम-ऋक्षे:
Adhikarana (Time locus/काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootयाम (प्रातिपदिक) + ऋक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; नक्षत्रवाचक (name/descriptor of nakṣatra)
सूर्य-वासरेon Sunday
सूर्य-वासरे:
Adhikarana (Time locus/काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + वासर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; वारवाचक (weekday)

Narrator (purāṇic narrator within Tīrthamāhātmya context; exact speaker not explicit in snippet)

Type: kund

Scene: Menakā, radiant and modestly adorned, approaches the sacred waters with folded hands; she steps into the pond/river for ritual bathing at midday; the sun is prominent; the atmosphere is reverent and serene.

M
Menakā (implied)
Y
Yama
S
Sūrya (Mārtaṇḍa)

FAQs

Devotional bathing at a tīrtha, performed with remembrance of its prabhāva, becomes a concentrated act of purification and merit.

The verse praises the tīrtha featured in Adhyāya 42 (Nāgarakhaṇḍa, Tīrthamāhātmya); the precise toponym lies in the surrounding passage.

Snāna (ritual bathing) at the tīrtha with sincere devotion, specifically timed to Caitra śukla tṛtīyā, Yama-nakṣatra, and Sunday.