Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

तस्माद्गच्छ सहस्राक्ष कुरु राज्यं त्रिविष्टपे । भूयोऽप्यत्रैव देवेश द्रष्टव्योऽस्मि न संशयः । कार्यकाले समायाते श्वेतद्वीपे यथा तथा

tasmādgaccha sahasrākṣa kuru rājyaṃ triviṣṭape | bhūyo'pyatraiva deveśa draṣṭavyo'smi na saṃśayaḥ | kāryakāle samāyāte śvetadvīpe yathā tathā

Maka pergilah, wahai Sahasrākṣa, dan perintahlah di Triviṣṭapa (syurga). Dan lagi, wahai Tuhan para dewa, engkau pasti akan melihat Aku di sini juga—tatkala saat untuk bertindak tiba—sebagaimana (engkau melihat-Ku) di Śvetadvīpa.

तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तस्मात्-प्रयोगः), अपादानार्थक-सम्बन्धे; 'therefore/from that' (ablatival adverbial use)
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थक/Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
सहस्राक्षO thousand-eyed (Indra)
सहस्राक्ष:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसहस्र + अक्ष (प्रातिपदिके)
Formबहुव्रीहिसमासः (सहस्राणि अक्षाणि यस्य), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
कुरुdo; establish
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
राज्यम्kingdom; rule
राज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
त्रिविष्टपेin heaven (Triviṣṭapa)
त्रिविष्टपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
भूयःagain; further
भूयः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
अपिalso; even
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/adverb of place)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/particle of emphasis)
देवेशO Lord of the gods
देवेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
द्रष्टव्यःto be seen; should be seen
द्रष्टव्यः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (तव्यत्), भविष्यत्कर्तव्यता/necessity; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-भावः (to be seen)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula/अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
not; no
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता-रूपे), एकवचन
कार्यकालेat the time of action; when the task-time comes
कार्यकाले:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकार्य + काल (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (कार्यस्य कालः), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
समायातेwhen (it) has arrived
समायाते:
Kriya-visheshana (Temporal qualifier/कालवाचक)
TypeVerb
Rootसम् + आ + या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (भूतकृदन्त/past participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग सप्तमी एकवचन (काले सह सापेक्ष), 'having arrived/when arrived'
श्वेतद्वीपेin Śvetadvīpa
श्वेतद्वीपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्वेत + द्वीप (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारयः (श्वेतः द्वीपः), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
यथाas; just as
यथा:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमान/प्रकारवाचक; correl. 'as/according as')
तथाso; likewise
तथा:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (तदनुरूप/so; correl. to यथा)

Śrī Bhagavān (Vāsudeva/Janārdana)

Tirtha: Dvārakā (as the kṣetra being established/affirmed in this passage)

Type: kshetra

Scene: Indra (Sahasrākṣa) stands with folded hands before Vāsudeva; the Lord grants assurance: return to heaven to rule, and at the destined time you will behold Me here as in Śvetadvīpa.

S
Sahasrākṣa (Indra)
T
Triviṣṭapa (Svarga)
D
Deveśa
Ś
Śvetadvīpa

FAQs

Worldly duty (ruling with dharma) and divine encounter (darśana) are harmonized; the Lord remains accessible at the tīrtha when the right time comes.

The ‘here’ (atra)—the tīrtha-lake where Bhagavān abides; it is also compared in sanctity to Śvetadvīpa.

No detailed rite; it instructs Indra to return to his dharmic governance, with assurance of future darśana at the tīrtha.