Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

अथ तानब्रवीद्ब्रह्मा शेषाद्यान्नवनायकान् । स्वसंततेः प्ररक्षध्वं भक्ष्यमाणा इमाः प्रजाः

atha tānabravīdbrahmā śeṣādyānnavanāyakān | svasaṃtateḥ prarakṣadhvaṃ bhakṣyamāṇā imāḥ prajāḥ

Lalu Brahmā bersabda kepada sembilan ketua itu, bermula dengan Śeṣa: “Tahanlah dan lindungilah keturunanmu sendiri—rakyat ini sedang dibaham!”

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक (then)
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम् (Accusative plural)
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Nominative singular)
शेषाद्यान्beginning with Śeṣa
शेषाद्यान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशेष + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम् (Accusative plural); तत्पुरुषः (शेषः आदिः येषां ते = beginning with Śeṣa); विशेषणम्
नवनायकान्the nine leaders
नवनायकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनव + नायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम् (Accusative plural); द्विगु-समासः (नव नायकाः)
स्वसंततेःof your own lineage/offspring
स्वसंततेः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध-षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्व + संतति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (Genitive singular); तत्पुरुषः (स्वस्य संततिः)
प्ररक्षध्वम्protect (you all)
प्ररक्षध्वम्:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + रक्ष् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative); आत्मनेपदम्; मध्यमपुरुषः; बहुवचनम्
भक्ष्यमाणाःbeing devoured
भक्ष्यमाणाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभक्ष् (धातु) + भक्ष्यमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present passive participle); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम्
इमाःthese
इमाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nominative plural); विशेषणम्
प्रजाःpeople/subjects
प्रजाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nominative plural)

Brahmā

Scene: Brahmā, serene yet commanding, addresses nine nāga-chiefs led by Śeṣa—majestic serpents with human-like regal bearing, crowns, and expanded hoods, standing in respectful attention.

B
Brahmā
Ś
Śeṣa
N
Nine Nāga-leaders (nava-nāyakāḥ)
P
Prajā

FAQs

Authority entails responsibility: leaders must restrain their own factions to protect innocent beings and uphold dharma.

The verse is embedded in a tīrtha-glorifying discourse but does not itself name the tīrtha.

No formal ritual; it is an ethical injunction (ājñā) to protect and restrain harmful progeny.