Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 65

कस्यचित्त्वथ कालस्य संक्रांतौ मकरस्य भोः । संप्राप्यातीव चापल्याल्लिंगं जागेश्वरं मया । घृतकुम्भे परिक्षिप्तं पूजितं जनकेन यत्

kasyacittvatha kālasya saṃkrāṃtau makarasya bhoḥ | saṃprāpyātīva cāpalyālliṃgaṃ jāgeśvaraṃ mayā | ghṛtakumbhe parikṣiptaṃ pūjitaṃ janakena yat

“Kemudian pada suatu ketika—pada hari Makara Saṅkrānti—kerana kenakalan kanak-kanak, aku mengambil liṅga Jāgeśvara lalu memasukkannya ke dalam tempayan ghee, padahal ayahku telah memujanya.”

कस्यचित्of some
कस्यचित्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकस्यचित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित-प्रत्यय (indefinite)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विरोध/विशेषार्थक
अथthen
अथ:
Sambandha (Sequencing/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (particle), अनन्तरार्थक
कालस्यof time
कालस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
संक्रान्तौat the transit (saṅkrānti)
संक्रान्तौ:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसंक्रान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
मकरस्यof Makara (Capricorn)
मकरस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
भोःO (sir)!
भोः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभोः (अव्यय)
Formसम्बोधन-अव्यय (vocative particle)
संप्राप्यhaving reached/obtained
संप्राप्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
अतीवexcessively
अतीव:
Sambandha (Intensity/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रता-वाचक अव्यय (intensifier adverb)
चापल्यात्from fickleness
चापल्यात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootचापल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
लिङ्गम्the liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
जागेश्वरम्Jāgeśvara (name)
जागेश्वरम्:
Karma (Object qualifier/कर्म)
TypeNoun
Rootजागेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण/नाम (to लिङ्गम्)
मयाby me
मया:
Karana/Karta (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
घृतकुम्भेin a ghee-pot
घृतकुम्भे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootघृत + कुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः: घृतस्य कुम्भः (षष्ठी-तत्पुरुष)
परिक्षिप्तम्thrown/placed into
परिक्षिप्तम्:
Karma (Object predicate/कर्म)
TypeVerb
Rootपरि-क्षिप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; लिङ्गम् इति कर्म-विशेषणम्
पूजितम्worshipped
पूजितम्:
Karma (Object predicate/कर्म)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; लिङ्गम् इति कर्म-विशेषणम्
जनकेनby the father
जनकेन:
Kartr (Agent of passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootजनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

Baka (narrating past act)

Tirtha: Jāgeśvara

Type: temple

Scene: Makara Saṅkrānti morning: a home shrine with a small liṅga; a mischievous boy stealthily lifts the liṅga and lowers it into a large clay pot filled with ghee; the father’s earlier pūjā items—bilva leaves, flowers, incense—remain arranged nearby.

M
Makara Saṅkrānti
J
Jāgeśvara
L
Liṅga
G
Ghṛta (ghee)

FAQs

Carelessness toward worship and sacred objects creates karmic consequence; Purāṇic dharma stresses reverence, especially during holy times like Saṅkrānti.

Jāgeśvara (a Śiva-liṅga/site) is named directly, anchoring the adhyāya’s tīrtha-glory.

The verse implies Śiva-liṅga pūjā (worship) and marks Makara Saṅkrānti as a sacred observance time, though it narrates a violation rather than prescribing a rite.