Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 153

Devanagari script

ततः पृष्टा मया कस्य कन्येयं चारुलोचना । विभक्तसर्वावयवा देवकन्येव राजते

Transliteration

tataḥ pṛṣṭā mayā kasya kanyeyaṃ cārulocanā | vibhaktasarvāvayavā devakanyeva rājate

Translation

Lalu aku bertanya, “Wahai gadis bermata indah, anak siapakah engkau ini?” Setiap anggota tubuhnya seimbang, ia bersinar laksana puteri kayangan.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb: then/from that)

• पृष्टा: was asked
• पृष्टा: Kriya (Passive predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगार्थं (was asked)

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचनम्

• कस्य: of whom
• कस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी, एकवचनम्; प्रश्नार्थक (interrogative)

• कन्या: girl/daughter
• कन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• इयम्: this
• इयम्: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• चारुलोचना: lovely-eyed
• चारुलोचना: Karta (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः (having lovely eyes)

• विभक्तसर्वावयवा: with well-defined limbs
• विभक्तसर्वावयवा: Karta (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: विभक्त (वि+भज् धातु + क्त) + सर्व (प्रातिपदिक) + अवयव (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः (सर्वेषाम् अवयवानाम् विभक्ता/सुस्पष्टा)

• देवकन्या: a celestial maiden
• देवकन्या: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (devānāṃ kanyā)

• इव: like/as if
• इव: Sambandha (Comparative particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-निपात (particle of comparison)

• राजते: shines/appears splendid
• राजते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: राज् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

Speaker

Unnamed narrator (male) within the Tīrthamāhātmya dialogue frame

Visual Art Cues

Scene: The narrator, still captivated, turns to companions and asks about the maiden’s identity; the maiden stands radiant, her symmetry and grace likened to a devakanyā.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Attraction is followed by inquiry—dharma proceeds through proper questioning about family, suitability, and rightful conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it continues the Tīrthamāhātmya storyline.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse focuses on identification and description.