Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

यतः पापसहस्राणि विष्णुर्दहति संस्मृतः । तस्मात्पादोदकं शीर्षे चातुर्मास्ये धृतं शिवम्

yataḥ pāpasahasrāṇi viṣṇurdahati saṃsmṛtaḥ | tasmātpādodakaṃ śīrṣe cāturmāsye dhṛtaṃ śivam

Kerana Viṣṇu, apabila diingati, membakar lenyap ribuan dosa; maka pada Cāturmāsya, meletakkan air basuhan kaki-Nya di atas kepala adalah bertuah dan membawa kebaikan.

यतःsince/because
यतः:
Sambandha (Cause marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक (causal/relative adverb: since/wherefrom)
पापसहस्राणिthousands of sins
पापसहस्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाप-सहस्र (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पापानां सहस्राणि)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दहतिburns up/destroys
दहति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
संस्मृतःwhen remembered
संस्मृतः:
Hetu (Condition/Cause/हेतु)
TypeVerb
Rootसम्-स्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स्मृतः’ (when remembered)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Inference/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; पञ्चमी-एकवचनार्थे (ablatival: therefore/from that reason)
पादोदकम्water from the feet (foot-water)
पादोदकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाद-उदक (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पादस्य उदकम्)
शीर्षेon the head
शीर्षे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशीर्षन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
चातुर्मास्येin Cāturmāsya
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
धृतम्held/placed
धृतम्:
Kriya (Predicative participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘पादोदकम्’ इत्यस्य विशेषणम्
शिवम्auspicious, beneficial
शिवम्:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (auspicious/beneficial)

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Tirtha: Viṣṇu-pāda-udaka (caraṇāmṛta; Gaṅgā-bhāva)

Type: kund

Scene: A devotee in a temple courtyard receives Viṣṇu’s caraṇāmṛta; with folded hands, he touches the sacred water to his head during Cāturmāsya, while priests chant Viṣṇu-nāmas; monsoon lamps flicker.

V
Viṣṇu
P
Pādodaka
C
Cāturmāsya

FAQs

Remembrance of Viṣṇu and reverence to His pādodaka are portrayed as powerful means of purification.

Not a geography-specific tīrtha; the ‘tīrtha’ is Viṣṇu’s pādodaka itself, treated as supremely sanctifying.

During Cāturmāsya, place/receive Viṣṇu’s pādodaka upon the head as an auspicious act.