Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

दीनांधकृपणानां च पथिश्रममुपेयुषाम् । तीर्थयात्रापराणां च यो यच्छति सदाऽशनम् । काले वा यदि वाऽकाले नरकं न स पश्यति

dīnāṃdhakṛpaṇānāṃ ca pathiśramamupeyuṣām | tīrthayātrāparāṇāṃ ca yo yacchati sadā'śanam | kāle vā yadi vā'kāle narakaṃ na sa paśyati

Sesiapa yang sentiasa mengurniakan makanan kepada yang miskin, yang buta, yang papa, kepada musafir yang letih di jalan, serta para peziarah yang tekun ber-tīrtha—sama ada pada waktunya atau di luar waktunya—dia tidak akan melihat neraka.

दीनान्धकृपणानाम्of the poor, the blind, and the destitute
दीनान्धकृपणानाम्:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootदीन-अन्ध-कृपण (प्रातिपदिक; दीन + अन्ध + कृपण)
Formपुंलिङ्ग (समूहवाचक), षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; समासः—द्वन्द्व (दीनाश्च अन्धाश्च कृपणाश्च)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पथिon the road
पथि:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
श्रमम्fatigue
श्रमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपेयुषाम् इत्यस्य कर्म
उपेयुषाम्of those who have reached/undergone
उपेयुषाम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeVerb
Rootउप-इ (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (परिपूर्णभूतार्थ) कृदन्त; ‘उपेयुष्’ (past active participle, irregular from √इ), षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (दीनान्धकृपणानाम्)
तीर्थयात्रापराणाम्of those devoted to pilgrimage
तीर्थयात्रापराणाम्:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतीर्थ-यात्रा-पर (प्रातिपदिक; तीर्थ + यात्रा + पर)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (तीर्थयात्रायां पराः)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यच्छतिgives
यच्छति:
Kriyā (Predicate action)
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘यच्छति’ (gives)
सदाalways
सदा:
Kālādhi-kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
अशनम्food
अशनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
कालेat the proper time
काले:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय (conditional particle)
वाor
वा:
Sambandha (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
अकालेat an improper time
अकाले:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअ-काल (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नञ्)
नरकम्hell
नरकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation to verb)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriyā (Predicate action)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Bhīṣma

Scene: A pilgrim road near a tīrtha: weary travelers with staffs and waterpots are welcomed; a householder distributes steaming food to the poor, blind, and destitute; the act is shown as a protective merit against hell.

T
Tīrthayātrā (pilgrimage)
D
Dāna (food-giving)

FAQs

Anna-dāna and compassionate service—especially to pilgrims and the vulnerable—are exalted as direct causes of spiritual uplift and protection from hell.

No single site is specified; the verse glorifies tīrtha-yātrā culture itself and service to pilgrims.

Regular giving of food (anna-dāna) to the needy, travelers, and tīrtha-pilgrims, regardless of time.