Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

श्राद्धे भुक्त्वाथ दत्त्वा वा यः श्राद्धं कुरुतेल्पधीः । स्वाध्यायं पितरस्तस्य यावत्संवत्सरं नृप । व्यर्थश्राद्धफलाः संतः पीड्यंते क्षुत्पिपासया

śrāddhe bhuktvātha dattvā vā yaḥ śrāddhaṃ kurutelpadhīḥ | svādhyāyaṃ pitarastasya yāvatsaṃvatsaraṃ nṛpa | vyarthaśrāddhaphalāḥ saṃtaḥ pīḍyaṃte kṣutpipāsayā

Wahai Raja, jika seorang yang tumpul akal, setelah makan dalam Śrāddha atau setelah mempersembahkan Śrāddha, melakukannya lagi secara tidak wajar seolah-olah perkara biasa, maka selama setahun para Pitṛnya tidak memperoleh manfaat Śrāddha itu dan tersiksa oleh lapar serta dahaga.

श्राद्धेat/in śrāddha
श्राद्धे:
Adhikarana (Location/domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन
भुक्त्वाhaving eaten
भुक्त्वा:
Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√भुज् (धातु; भक्षणे)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त: ‘having eaten’
अथthen
अथ:
Sambandha (Sequencing/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक/क्रमसूचक (then/thereupon)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√दा (धातु; दाने)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त: ‘having given’
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक
श्राद्धम्śrāddha
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
कुरुतेdoes/performs
कुरुते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु; करणे)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अल्प-धीःa dull-witted person
अल्प-धीः:
Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअल्प (प्रातिपदिक) + धी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि-समास (अल्पा धीः यस्य सः = one of little understanding)
स्वाध्यायम्Vedic study
स्वाध्यायम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वाध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
पितरःancestors
पितरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
यावत्as long as
यावत्:
Sambandha (Extent marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय; अवधिपर्यन्तबोधक
संवत्सरम्a year
संवत्सरम्:
Karma (Extent/अवधि-कर्म)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन
व्यर्थ-श्राद्ध-फलाःhaving fruitless śrāddha-results
व्यर्थ-श्राद्ध-फलाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यर्थ (प्रातिपदिक) + श्राद्ध (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (व्यर्थं श्राद्धफलम् येषां ते)
सन्तःbeing
सन्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसत् (कृदन्त; √अस् सत्तायाम्, शतृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय (being)
पीड्यन्तेare afflicted
पीड्यन्ते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√पीड् (धातु; पीडने)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
क्षुत्-पिपासयाby hunger and thirst
क्षुत्-पिपासया:
Karana (Instrument/cause/करण)
TypeNoun
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + पिपासा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-समास (क्षुत् च पिपासा च)

Bhartṛyajña (didactic narration addressed to a king, ‘nṛpa’)

Listener: King (explicitly addressed: nṛpa)

Scene: A compassionate tableau: pitṛs depicted as subtle ancestral figures appearing thirsty and hungry, while the performer is shown confused or careless near the śrāddha setup; a contrasting corner shows the correct, attentive performance restoring calm.

P
Pitṛs

FAQs

Rituals for ancestors must be done with understanding and correct discipline; careless repetition or impropriety nullifies the intended benefit.

The injunction is situated within Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya of the Nāgara Khaṇḍa.

Do not perform Śrāddha in a confused/improper manner after participating as eater or donor; otherwise the Pitṛ-benefit is obstructed.