Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 69

मर्त्यलोके सुरश्रेष्ठ नष्टा धर्मक्रिया भृशम् । कामासक्तो यतो लोकस्तांबूलस्य च भक्षणात् । तस्मात्कुरु प्रसादं नो येनास्माकं क्रिया भवेत्

martyaloke suraśreṣṭha naṣṭā dharmakriyā bhṛśam | kāmāsakto yato lokastāṃbūlasya ca bhakṣaṇāt | tasmātkuru prasādaṃ no yenāsmākaṃ kriyā bhavet

“Wahai yang terbaik antara para dewa, di alam manusia upacara dharma telah lenyap dengan hebat, kerana manusia menjadi terikat pada nafsu akibat mengunyah tāmbūla. Maka limpahkanlah rahmat kepada kami, agar upacara dan persembahan yang menjadi hak kami dapat berlangsung kembali.”

martyalokein the mortal world
martyaloke:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmartya + loka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; तत्पुरुषः (मर्त्यानां लोकः)
suraśreṣṭhaO best of gods
suraśreṣṭha:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootsura + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; संबोधन
naṣṭāḥdestroyed
naṣṭāḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Root√naś (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
dharmakriyāḥreligious rites
dharmakriyāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdharma + kriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
bhṛśamgreatly; completely
bhṛśam:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
kāmāsaktaḥattached to desire
kāmāsaktaḥ:
Viśeṣaṇa (Adjective)
TypeAdjective
Rootkāma + āsakta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘आसक्त’; तत्पुरुषः (कामे आसक्तः)
yataḥbecause; since
yataḥ:
Hetu (Cause marker)
TypeIndeclinable
Rootyatas (अव्यय)
Formहेतु-अव्यय (causal relative adverb: because/wherefrom)
lokaḥthe people/world
lokaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tāṃbūlasyaof betel (tāmbūla)
tāṃbūlasya:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Roottāṃbūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
bhakṣaṇātfrom eating; due to consumption
bhakṣaṇāt:
Apādāna (Cause/Source)
TypeNoun
Rootbhakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ (cause)
tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu (Inference marker)
TypeIndeclinable
Roottasmāt (अव्यय/तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; हेत्वर्थे ‘therefore’
kurudo; grant
kuru:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
prasādamfavor; grace
prasādam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprasāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
naḥto us
naḥ:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन/बहुवचन-रूप (enclitic); अत्र चतुर्थी-बहुवचनार्थे (to us)
yenaby which
yena:
Karaṇa/Hetu (Means/Cause)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; साधन/हेतु (by which)
asmākamof us
asmākam:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
kriyārite; religious act
kriyā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bhavetmay be; may occur
bhavet:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Devagaṇas (the gods), addressing Pitāmaha (Brahmā)

Listener: Pārthiva (king)

Scene: Devas addressing Brahmā with folded hands, describing the human world’s fall; a symbolic vignette shows people chewing tāmbūla while yajña fires die out.

M
martyaloka
T
tāmbūla
P
Pitāmaha
B
Brahmā
D
devas

FAQs

Addiction to pleasure (kāma) erodes dharma and disrupts the yajña-based harmony between humans and devas.

No single tīrtha is highlighted in this line; it frames a moral-cosmic problem within the Mahātmya narrative.

Restoration of dharmakriyā—especially yajña-related rites and offerings—is implied as the needed remedy.