Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 111

महेश्वर उवाच । यथाऽस्य जायते तृप्तिर्यज्ञभागाधिका सदा । तथाहं कथयिष्यामि शृण्वंतु विबुधोत्तमाः

maheśvara uvāca | yathā'sya jāyate tṛptiryajñabhāgādhikā sadā | tathāhaṃ kathayiṣyāmi śṛṇvaṃtu vibudhottamāḥ

Maheśvara bersabda: “Bagaimana kepuasannya dapat sentiasa melampaui (sekadar) bahagian korban yajña—aku akan jelaskan. Hendaklah para dewa yang termulia mendengar.”

महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—महान् + ईश्वरः (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः, रूढि-तत्पुरुष)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध/उपमानार्थक अव्यय (as/just as)
अस्यof him/its
अस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
जायतेarises/is produced
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
तृप्तिःsatisfaction
तृप्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
यज्ञभागाधिकाgreater than the (usual) sacrificial share
यज्ञभागाधिका:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयज्ञभाग + अधिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—यज्ञस्य भागः (षष्ठी-तत्पुरुष) + अधिका (तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः); विशेषणम् तृप्तेः
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
तथाthus
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; तदनुरूपार्थक (thus/in that manner)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कथयिष्यामिI will explain/tell
कथयिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
शृण्वन्तुlet (them) hear
शृण्वन्तु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
विबुधोत्तमाःO best of the wise/gods
विबुधोत्तमाः:
Sambodhana/Address (Vocative-like/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविबुध + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—विबुधानाम् उत्तमाः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Maheśvara (Śiva)

Listener: Vibudhottamāḥ (foremost devas) / implied sages

Scene: Maheśvara addresses an assembly of devas/ṛṣis, announcing a secret of how true satisfaction is attained beyond mere ritual portions.

M
Maheśvara
V
Vibudhottamāḥ
Y
Yajñabhāga
T
Tṛpti

FAQs

Beyond formal shares, a deeper dharmic method brings true fulfillment—Śiva prepares to reveal the correct principle.

The tīrtha-māhātmya setting frames the teaching, though this verse itself is doctrinal rather than geographical.

An instruction is introduced: Śiva will describe a practice that yields satisfaction surpassing ordinary yajña-portions.