Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 184›Shloka 37
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

Devanagari script

तदेत्कारणं जातं मम तेजो भिवृद्धये । गुरुत्वे पिंगला जाता तेन सा मे द्विजोत्तमाः

Transliteration

tadetkāraṇaṃ jātaṃ mama tejo bhivṛddhaye | gurutve piṃgalā jātā tena sā me dvijottamāḥ

Translation

Atas sebab inilah hal itu terjadi—demi pertambahan teja rohaniku. Piṅgalā menjadi berat dengan kewibawaan sejati (daripada pengertian); maka, wahai yang terbaik antara yang dua kali lahir, dialah guruku.

Word by Word
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; निर्देश-सर्वनाम
एत्this
एत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; निर्देश-सर्वनाम; पाठभेद/सन्ध्यभावः (तद्+एतत्)
कारणम्cause, reason
कारणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
जातम्has arisen, has happened
जातम्:
Kriya (Predicative/क्रियासमर्थ)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भावे/कर्मणि (has arisen/has occurred)
ममmy
मम:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
तेजःsplendor, energy
तेजः:
Karta/Theme (Topic/विषय)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम्; अत्र षष्ठीसम्बन्धेन (मम तेजः)
अभिवृद्धयेfor (its) increase
अभिवृद्धये:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअभि + वृध् (धातु) → अभिवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; प्रयोजनार्थे (for the increase)
गुरुत्वेin heaviness, in weightiness
गुरुत्वे:
Adhikarana (State/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगुरुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
पिङ्गलाPiṅgalā (name)
पिङ्गला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिङ्गला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
जाताbecame
जाता:
Kriya (Predicative/क्रियासमर्थ)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (has become)
तेनtherefore, by that
तेन:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः (Gen./Dat.), एकवचनम्; अत्र षष्ठी (my)
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana/Address (Vocative-like address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (उत्तमः द्विजः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; संबोधनार्थे पाठभेदः सम्भवः (द्विजोत्तम)
Speaker

Atithi (narrator within Piṅgalopākhyāna; speaker inferred from immediate narrative context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijottama (best of twice-born)

Visual Art Cues

Scene: A learned brāhmaṇa is addressed with reverence; Piṅgalā stands as a dignified teacher, radiating calm authority; the speaker’s aura brightens as instruction is received.

Characters & Entities
P
Piṅgalā

FAQs

True insight and detachment increase one’s inner radiance (tejas), making even an unexpected person a genuine teacher.

The broader passage belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya within the Nāgara-khaṇḍa’s Tīrtha-māhātmya.

No explicit rite is prescribed here; the verse emphasizes inner transformation as the source of tejas.

←Previous Verse
Next Verse→