Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

ततस्तु डुण्डुभस्तूर्णं भ्रममाण इतस्ततः । विप्राणां सदसिस्थानां सक्तानां यज्ञकर्मणि

tatastu ḍuṇḍubhastūrṇaṃ bhramamāṇa itastataḥ | viprāṇāṃ sadasisthānāṃ saktānāṃ yajñakarmaṇi

Kemudian Ḍuṇḍubha dengan tergesa-gesa berlari ke sana ke mari, di tengah para brāhmaṇa yang duduk dalam balai perhimpunan, tekun pada pekerjaan yajña.

ततःthereafter
ततः:
Discourse adverb
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/अनन्तरार्थक अव्यय (from then/thereafter)
तुthen/indeed
तु:
Connector
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयबोधक अव्यय (but/indeed)
डुण्डुभःa drum (ḍuṇḍubhi)
डुण्डुभः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootडुण्डुभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
भ्रममाणःmoving about / whirling
भ्रममाणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√भ्रम् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि
इतस्from here
इतस्:
Directional adverb
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (from here)
ततःfrom there
ततः:
Directional adverb
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (from there)
विप्राणाम्of the brāhmaṇas
विप्राणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
सदसिin the assembly/hall
सदसि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसदस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
स्थानाम्standing
स्थानाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; ‘विप्राणाम्’ इत्यस्य विशेषणम् (standing/being)
सक्तानाम्engaged/attached
सक्तानाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसक्त (कृदन्त; √सञ्ज् (धातु) + सम्)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; ‘विप्राणाम्’ इत्यस्य विशेषणम्
यज्ञकर्मणिin the sacrificial act
यज्ञकर्मणि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (यज्ञस्य कर्मणि)

Narrator (contextual purāṇic narration; likely Sūta/Skanda depending on Nāgarakhaṇḍa frame)

Scene: The serpent (Ḍuṇḍubha) darts rapidly among seated brāhmaṇas; some lift their garments, others hold ladles mid-air; the fire burns steadily as the assembly’s composure is shaken.

Ḍuṇḍubha
V
vipra (brāhmaṇas)
Y
yajña

FAQs

Ritual spaces require steadiness and reverence; agitation and disorder in a yajña-sadas threaten dharma and communal sanctity.

The wider Tīrthamāhātmya context glorifies a tīrtha, but this verse itself does not specify the site name.

No explicit prescription; it situates brāhmaṇas engaged in yajña-karman and highlights the disturbance.