Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

मृन्मयेषु कपालेषु हविः श्राप्यं सुरेश्वर । अद्यप्रभृति यज्ञेषु पुरोडाशात्मिकं द्विजैः । तवोद्देशेन देवेश होतव्यं शतरुद्रि यम्

mṛnmayeṣu kapāleṣu haviḥ śrāpyaṃ sureśvara | adyaprabhṛti yajñeṣu puroḍāśātmikaṃ dvijaiḥ | tavoddeśena deveśa hotavyaṃ śatarudri yam

Wahai Penguasa para dewa, havis yang dipersembahkan dalam kapāla tanah (mangkuk tengkorak) hendaklah, mulai hari ini, dianggap telah disucikan. Maka dalam segala yajña, para dvija hendaklah mempersembahkan kepada-Mu—wahai Deva—persembahan berupa puroḍāśa, dan juga menjalankan bacaan/ritus Śatarudrīya, dengan penyerahan khusus kepada-Mu.

मृन्मयेषुin earthen
मृन्मयेषु:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमृन्मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन; विशेषण (locative plural: in earthen)
कपालेषुin bowls/skull-cups
कपालेषु:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकपाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन (locative plural)
हविःoblation
हविः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/विषय), एकवचन (neuter nominative singular)
श्राप्यम्to be cooked
श्राप्यम्:
Vidhi (Obligation/विधेय)
TypeVerb
Rootश्रप् (धातु)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/भाव्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘श्रप्यं’ = ‘to be cooked’
सुरेश्वरO lord of gods
सुरेश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (सुराणाम् ईश्वरः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (vocative singular)
अद्यप्रभृतिfrom today onward
अद्यप्रभृति:
Kāla-adhikaraṇa (Time adjunct/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय) + प्रभृति (अव्यय)
Formअव्ययीभाव-समास; कालवाचक-अव्यय (from today onward)
यज्ञेषुin sacrifices
यज्ञेषु:
Adhikaraṇa (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन (locative plural)
पुरोडाश-आत्मिकम्consisting of puroḍāśa-cake
पुरोडाश-आत्मिकम्:
Karta (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरोडाश (प्रातिपदिक) + आत्मिक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (पुरोडाशः आत्मा यस्य/पुरोडाशात्मक); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (neuter nominative singular)
द्विजैःby the twice-born (brahmins)
द्विजैः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन (instrumental plural)
तवyour
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (genitive singular)
उद्देशेनby (your) designation/mention
उद्देशेन:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootउद्देश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन (instrumental singular: by/with the intention/mention)
देवेशO lord of gods
देवेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
होतव्यम्must be offered
होतव्यम्:
Vidhi (Obligation/विधेय)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘to be offered’
शतरुद्रियम्the Śatarudriya (hymn/rite)
शतरुद्रियम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशत (संख्या) + रुद्र (प्रातिपदिक) + इय (तद्धित)
Formतत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय (शतं रुद्राणां स्तोत्रम्/अनुष्ठानम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र होतव्यस्य कर्मरूपे (accusative singular understood)

Brahmā (Caturvaktra) addressing Śiva/Rudra (deduced from immediate context of Caturvaktra in v.42 and Tripurāntaka in v.45)

Tirtha: Kapāleśvara

Type: kshetra

Scene: A sacrificial arena where priests prepare puroḍāśa; earthen kapāla-bowls are placed near the fire; Śiva/Rudra is invoked as Deva of devas; Śatarudrīya recitation rises as offerings are dedicated expressly to him.

Ś
Śiva
R
Rudra
Ś
Śatarudrīya
D
dvija
P
puroḍāśa
K
kapāla

FAQs

Ritual acts become spiritually potent when dedicated to Rudra/Śiva with right intention and scriptural rite.

The Kapāleśvara sacred field (kṣetra) described in Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

Offering puroḍāśa and performing/reciting the Śatarudrīya in yajña, dedicated to the Lord.