Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 144›Shloka 116
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 116

Devanagari script

योगिन्य ऊचुः । मा निंदां कुरु मूढात्मंस्त्वं स्त्रीणां योगमाश्रितः । एतच्चराचरं विश्वं स्त्रीभिः संधार्यते यतः

Transliteration

yoginya ūcuḥ | mā niṃdāṃ kuru mūḍhātmaṃstvaṃ strīṇāṃ yogamāśritaḥ | etaccarācaraṃ viśvaṃ strībhiḥ saṃdhāryate yataḥ

Translation

Para Yoginī berkata: “Janganlah engkau mencela wanita, wahai yang tersesat—kerana engkau sendiri bersandar pada yoga, yakni kekuatan wanita. Sesungguhnya seluruh alam ini, yang bergerak dan yang tidak bergerak, dipelihara oleh daya-daya kewanitaan.”

Word by Word
योगिन्यःyoginīs
योगिन्यः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयोगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
माdo not
मा:
Pratiṣedha (Prohibition)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक (prohibitive particle used with imperative)
निन्दाम्blame/censure
निन्दाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootनिन्दा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)
कुरुdo
कुरु:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् लकार (Imperative); परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन (do)
मूढात्मन्O deluded one
मूढात्मन्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमूढ (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (‘मूढः आत्मा यस्य/मूढ आत्मा’); पुंलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति, एकवचन (Vocative singular)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (सर्वनाम); प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular: you)
स्त्रीणाम्of women
स्त्रीणाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (Genitive plural: of women)
योगम्union/connection
योगम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)
आश्रितःhaving resorted to
आश्रितः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआ + श्रि (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम् (having resorted to)
एतत्this
एतत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘विश्वम्’ इत्यस्य विशेषणम् (this)
चराचरम्moving and unmoving
चराचरम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास (इतरेतर: चर + अचर); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘विश्वम्’ इत्यस्य विशेषणम् (moving and unmoving)
विश्वम्universe
विश्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
स्त्रीभिःby women
स्त्रीभिः:
Karaṇa (Instrument/agent in passive)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural: by women)
संधार्यतेis sustained
संधार्यते:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootसम् + धृ (धातु)
Formलट् लकार (Present); कर्मणि प्रयोग (Passive); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन (is sustained/held together)
यतःbecause
यतः:
Hetu (Cause marker)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक (because/since)
Speaker

Yoginīs

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The yoginīs speak with composed authority; their anger becomes instructive compassion. Behind them, a symbolic vision of the cosmos—moving and unmoving beings—rests upon a luminous feminine शक्ति.

Characters & Entities
Y
Yoginīs

FAQs

The feminine principle (Śakti) is portrayed as cosmic sustenance; contempt toward women is framed as ignorance of the universe’s sustaining power.

The verse emphasizes doctrine associated with a Yoginī/pīṭha milieu rather than naming a particular tīrtha.

No ritual is prescribed; it gives a doctrinal prohibition: do not slander women (mā niṃdāṃ kuru).

←Previous Verse
Next Verse→