Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 58

Devanagari script

एवमष्टादशैतानि नदीनां पर्वतात्मजे । शतानि सागरे यांति तेन नित्यं स तिष्ठति

Transliteration

evamaṣṭādaśaitāni nadīnāṃ parvatātmaje | śatāni sāgare yāṃti tena nityaṃ sa tiṣṭhati

Translation

Demikianlah, wahai puteri yang lahir dari gunung, seribu lapan ratus sungai ini mengalir ke lautan; oleh sebab itu lautan itu senantiasa tetap penuh.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus)

• अष्टादश: eighteen
• अष्टादश: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्ट + दश (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक-समास (द्वन्द्व/योगरूढि): अष्ट+दश = 18; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; 'एतानि' विशेषणम्

• एतानि: these
• एतानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन

• नदीनाम्: of rivers
• नदीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन

• पर्वतात्मजे: O mountain-born one
• पर्वतात्मजे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पर्वत + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन; स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष-समास: पर्वतस्य आत्मजा (born of the mountain)

• शतानि: hundreds
• शतानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन

• सागरे: in the ocean
• सागरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• यान्ति: go
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; धातु: या (गमन)

• तेन: therefore/by that
• तेन: Karana (Instrument/Cause/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; हेतौ/कारणे 'therefore/by that'

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative: 'always')

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• तिष्ठति: stands/remains
• तिष्ठति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: स्था (स्थितौ)

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Samudra (as tīrtha-receiver)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: A symbolic map-like vision: innumerable rivers (eighteen hundreds) pour into the ocean from both directions, yet the ocean remains poised and full, embodying cosmic equilibrium.

Characters & Entities

• Ocean
• Rivers
• Pārvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The world is sustained by orderly divine systems—many sacred streams serve a single cosmic balance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Oceanic confluences (sāgara-saṅgama) are indirectly elevated as endpoints of sacred rivers.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly.