Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 57
Devanagari script
तथा गंगाभिधाना च सैव प्राक्सागरं गता । तावतीश्च समादाय नदीः पर्वतनन्दिनि
Transliteration
tathā gaṃgābhidhānā ca saiva prāksāgaraṃ gatā | tāvatīśca samādāya nadīḥ parvatanandini
Translation
“Demikian juga aliran yang bernama Gaṅgā pergi ke lautan timur, membawa masuk jumlah sungai yang sama banyak, wahai puteri gunung.”
Word by Word
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/अनुक्रमवाचक-अव्यय (thus/likewise)
गङ्गा-अभिधानाnamed ‘Gaṅgā’
गङ्गा-अभिधाना:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + अभिधान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नामधारक): 'गङ्गा' इति अभिधानं यस्याः; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis: 'indeed/just')
प्राक्-सागरम्the eastern ocean
प्राक्-सागरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राक् (अव्यय/दिक्शब्द) + सागर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास: प्राक् + सागर (पूर्वसागरः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
गताwent
गता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तावतीःso many
तावतीः:
Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन; 'नदीः' विशेषणम् (so many)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
समादायhaving taken/collected
समादाय:
Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + सम्+आ (उपसर्ग)
Formक्त्वा-प्रत्ययार्थक ल्यप्-रूप (gerund); धातु: दा (आदान/ग्रहण)
नदीःrivers
नदीः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
पर्वतनन्दिनिO daughter of the mountain
पर्वतनन्दिनि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपर्वत + नन्दिनी (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन; स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष-समास: पर्वतस्य नन्दिनी (daughter of the mountain)
Speaker
Śiva
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Gaṅgā
Type: river
Skanda Dialogue
Listener: Pārvatī
Visual Art Cues
Scene: The eastern-flowing Gaṅgā, luminous and wide, receives countless tributaries and moves toward the dawn-lit ocean, with Himalayan origin hinted far behind.
Characters & Entities
G
GaṅgāE
Eastern OceanP
PārvatīR
RiversFAQs
The tīrtha principle expands through confluences—many rivers join the main sacred flow, multiplying sanctity.
The eastern ocean confluence of the Gaṅgā stream is implied as sacred; the verse is primarily cosmographic.
None explicitly.