Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

सूत उवाच । एतत्सत्यं गिरौ तस्मिन्स्वयंभूः संस्थितः प्रभुः । परं तत्र वसेद्देवो यावन्मासाष्टकं द्विजाः

sūta uvāca | etatsatyaṃ girau tasminsvayaṃbhūḥ saṃsthitaḥ prabhuḥ | paraṃ tatra vaseddevo yāvanmāsāṣṭakaṃ dvijāḥ

Sūta berkata: “Benarlah demikian—di gunung itu Tuhan yang menjelma sendiri (Svayambhū) bersemayam. Namun, wahai yang dua kali lahir, Dewa tinggal di sana hanya selama lapan bulan.”

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (सत्यं इति)
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
गिरौon the mountain
गिरौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (गिरौ इति)
स्वयंभूःthe Self-born (Brahmā)
स्वयंभूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
संस्थितःsituated, established
संस्थितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (प्रभुः/स्वयंभूः)
प्रभुःthe Lord
प्रभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
परम्moreover
परम्:
Sambandha/Discourse marker (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अर्थे—‘further/moreover’ (उपपद/निपात)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-अव्यय (adverb of place)
वसेत्should dwell
वसेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
यावत्until
यावत्:
Kala-adhikarana (Time limit/काल)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/अवधि-वाचक (until/as long as)
मासाष्टकम्a period of eight months
मासाष्टकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक) + अष्टक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (अष्टकं मासानाम् = eight months)
द्विजाःO twice-born (brāhmaṇas)
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), बहुवचन

Sūta

Type: peak

Listener: Dvijāḥ / Ṛṣayaḥ

Scene: Sūta addresses the assembled dvijas, pointing to a sacred mountain where a self-manifest Lord abides; the atmosphere suggests a hidden sanctum and a calendrical mystery of presence.

S
Sūta
S
Svayaṃbhū Lord (Śiva in Kedāra context)
K
Kedāra
D
Dvijas (sages)

FAQs

The Lord’s presence is both eternal and ritually timed—sacred places and seasons guide devotees toward disciplined pilgrimage and worship.

Kedāra on the Himalayan mountain (connected with Gaṅgādvāra) is affirmed as the abode of the svayaṃbhū Lord.

An implicit calendrical teaching: the deity’s dwelling is described as lasting eight months, shaping when pilgrimage and worship are especially appropriate.