Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्साष्टांगं स महीपतिः । ततः कृतांजलिपुटः प्रोवाच विनतः स्थितः

tataḥ praṇamya tānsarvānsāṣṭāṃgaṃ sa mahīpatiḥ | tataḥ kṛtāṃjalipuṭaḥ provāca vinataḥ sthitaḥ

Lalu raja itu bersujud kepada mereka semua dengan sujud penuh (sāṣṭāṅga). Sesudah itu, dengan kedua tangan dirapatkan, baginda berdiri tunduk lalu berkata dengan rendah hati.

ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; अपादान/क्रमवाचक (then/thereafter)
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र-नम् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यबन्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘तान्’ इति विशेषणम्
साष्टाङ्गम्with all eight limbs (prostrating)
साष्टाङ्गम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस + अष्टाङ्ग (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणरूपेण (adverb: ‘with eight limbs’)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
महीपतिःlord of the earth; king
महीपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमही + पति (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समासः (महीपतेः = महीयाः पतिः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रमवाचक
कृताञ्जलिपुटःwith hands joined (in a hollowed añjali)
कृताञ्जलिपुटः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत + अञ्जलि + पुट (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समासः (कृतः अञ्जलिपुटः यस्य); क्त-प्रत्ययान्त ‘कृत’, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सः/महीपतिः’ इति विशेषणम्
प्रोवाचsaid/spoke
प्रोवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
विनतःbowed; humble
विनतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-नम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सः’ इति विशेषणम्
स्थितःstood
स्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अवस्थावाचकः

Narrator (Purāṇic narrator; king is the actor here)

Type: kshetra

Scene: The king performs sāṣṭāṅga-pranāma before a gathered group of brāhmaṇas, then rises with folded hands, head bowed, ready to speak.

K
king (mahīpati)
B
brāhmaṇas (implied by context: tān sarvān)

FAQs

Authority becomes dharmic when it is tempered by humility and reverence toward the virtuous and learned.

The verse is part of a Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya episode; the particular tīrtha is not named in this verse alone.

The devotional act shown is aṣṭāṅga-praṇāma and añjali (folded hands), a model of respectful approach rather than a formal rite.