Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

राजोवाच । अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । येन संजायते क्षेमं पुत्रस्य विषयस्य च

rājovāca | asti kaścidupāyo'tra daivo vā mānuṣo'pi vā | yena saṃjāyate kṣemaṃ putrasya viṣayasya ca

Raja bertitah: “Adakah suatu ikhtiar di sini—sama ada bersifat ilahi atau juga manusiawi—yang dengannya terbit keselamatan dan kesejahteraan bagi puteraku dan bagi kerajaanku?”

राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
अस्तिis there
अस्ति:
Kriya (Existence/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन
कश्चित्some
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (indefinite pronoun: some)
उपायःmeans, remedy
उपायः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootउपाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb: here)
दैवःdivine
दैवः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifier of upāya)
वाor
वा:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle: or)
मानुषःhuman
मानुषः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifier of upāya)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also/even)
वाor
वा:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (or)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
संजायतेarises, comes about
संजायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + जन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
क्षेमम्welfare, safety
क्षेमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पुत्रस्यof (my) son
पुत्रस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
विषयस्यof the realm
विषयस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)

Rājā (the King)

Listener: Brāhmaṇas/daivajñas

Scene: The king rises from his throne with folded hands, addressing the brāhmaṇas/astrologers, asking for an upāya that protects both prince and kingdom.

R
rājā (king)
P
putra (son)
V
viṣaya (realm)

FAQs

Dharma encourages seeking wise counsel and lawful remedies—both spiritual and practical—for protecting family and society.

No single tīrtha is named in this verse; it functions as a narrative lead-in within the Tīrthamāhātmya context.

The verse asks for an upāya (remedy) but does not yet prescribe a rite; later verses point to śāntika (pacificatory ritual).