Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

तस्माद्द्वाभ्यां मया कार्यं क्षेत्रे सौख्यं यथा भवेत् । ब्राह्मणानां विशेषेण तथा चात्र निवासिनाम्

tasmāddvābhyāṃ mayā kāryaṃ kṣetre saukhyaṃ yathā bhavet | brāhmaṇānāṃ viśeṣeṇa tathā cātra nivāsinām

“Oleh itu, melalui kamu berdua, aku mesti mengusahakan agar kesejahteraan bersemi di kṣetra suci ini—terutama bagi para Brāhmaṇa, dan juga bagi mereka yang menetap di sini.”

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/Reason marker/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-इति निपातवत् प्रयोगः; हेत्वर्थे (therefore/from that reason)
द्वाभ्याम्by/with two (persons/things)
द्वाभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (संख्याशब्द-प्रयोग), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), द्विवचन
मयाby me
मया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
कार्यम्(something) to be done/duty
कार्यम्:
Karya (Obligation/कर्तव्य)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + यत् (प्रत्यय) → कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/obligation)
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
सौख्यम्happiness/welfare
सौख्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
यथाso that
यथा:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (so that/as)
भवेत्may be/should be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ब्राह्मणानाम्of the Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत् क्रियाविशेषण (instrumental used adverbially)
तथाlikewise
तथा:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/प्रकारवाचक (likewise)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अत्रhere
अत्र:
Desha-adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
निवासिनाम्of the residents (living here)
निवासिनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनि (उपसर्ग) + वस् (धातु) + इन् (प्रत्यय) → निवासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; इन्-प्रत्ययान्त (agent noun: resident)

Maheśvara (Śiva)

Type: kshetra

Scene: Śiva addresses two agents/figures (implied ‘the two of you’) commissioning them to establish well-being in the kṣetra; background shows orderly settlement—ghāṭa, shrine, and homes—symbolizing protected community life.

M
Maheśvara
B
Brāhmaṇas
K
Kṣetra (holy field)
R
Residents of the kṣetra

FAQs

A tīrtha’s greatness includes social and spiritual welfare—protecting those who uphold rites and those who live within the sacred geography.

A particular kṣetra within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya is implied, presented as a refuge and center of well-being (the name is not specified in this verse alone).

No direct ritual is given; the instruction is administrative/spiritual—ensuring peace and prosperity in the kṣetra.