Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55

छलेनैव महाभाग कोलसंदर्शनेन हि । शिवरात्रिदिने चात्र स्वप्नस्ते न च योषितः

chalenaiva mahābhāga kolasaṃdarśanena hi | śivarātridine cātra svapnaste na ca yoṣitaḥ

Wahai orang yang berbahagia! Dengan suatu helah semata—yakni kerana melihat babi hutan—pada hari Śivarātri ini engkau tidak tidur dan juga tidak bersama seorang wanita.

छलेनby deceit
छलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootछल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; Instrumental singular (by means of deceit)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
महाभागO noble one
महाभाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular (O fortunate one)
कोलboar
कोल:
Sambandha (Genitival relation in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकोल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)
संदर्शनेनby the sight/vision
संदर्शनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसंदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular (by the sight/appearance)
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (causal/emphatic particle)
शिवरात्रिदिनेon the day of Śivarātri
शिवरात्रिदिने:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिवरात्रि + दिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (on the day of Śivarātri)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
स्वप्नःa dream
स्वप्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
तेyour
ते:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular (of you/your)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
योषितःwomen
योषितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोषित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural (women)

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Listener: Puṣkasa (the beneficiary)

Scene: A devotee is described as having stayed awake on Śivarātri and remained without a woman; the ‘boar sighting’ functions as a narrative pretext leading to inadvertent vrata-like austerity in the Kedāra setting.

Ś
Śivarātri
K
Kola (boar)

FAQs

Even circumstantial restraint—wakefulness and avoidance of sensual indulgence—aligns with Śivarātri dharma and becomes spiritually fruitful.

Kedāra, as the setting of the Kedārakhaṇḍa narrative.

Śivarātri discipline: jāgara (no sleep) and brahmacarya/indriya-nigraha (restraint).