Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 100

तथा दृष्ट्वा कालनेमिस्तदानीं प्रहस्यमानोऽतिरुषा बलान्वितः । कस्त्वं महाभाग वरेण्यरूपः श्यामो युवा वारणमत्तविक्रमः । करे गृहीतं निशितं महाप्रभं चक्रं च कस्मात्कथयस्व मे प्रभो

tathā dṛṣṭvā kālanemistadānīṃ prahasyamāno'tiruṣā balānvitaḥ | kastvaṃ mahābhāga vareṇyarūpaḥ śyāmo yuvā vāraṇamattavikramaḥ | kare gṛhītaṃ niśitaṃ mahāprabhaṃ cakraṃ ca kasmātkathayasva me prabho

Melihatnya demikian, Kālanemi ketawa dengan menghina, dipenuhi dengan kemarahan dan kekuatan yang dahsyat, berkata: "Siapakah engkau, wahai orang yang bertuah dengan rupa yang mengagumkan—berkulit gelap, muda, dengan kekuatan gajah yang mengamuk? Dan mengapakah engkau memegang cakra yang tajam dan gemilang itu di tanganmu? Beritahulah aku, wahai tuan."

tathāthus/so
tathā:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Purvakala-kriya (Gerundial)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
kāla-nemiḥKālanemi
kāla-nemiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkālanemi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tadānīmat that time
tadānīm:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottadānīm (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
prahasyamānaḥlaughing
prahasyamānaḥ:
Karta (as described subject)
TypeVerb
Roothas (धातु) with pra- (उपसर्ग)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कालनॆमि-विशेषणम्
ati-ruṣāwith great anger
ati-ruṣā:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootati (उपसर्ग/अव्यय) + ruṣā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; साधन/हेतु-भावे
bala-anvitaḥendowed with strength
bala-anvitaḥ:
Karta (as described subject)
TypeAdjective
Rootbala (प्रातिपदिक) + anvita (कृदन्त; √i with anu-/anv- sense ‘endowed’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कालनॆमि-विशेषणम्
kaḥwho
kaḥ:
Karta (Subject of implied ‘asi’)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tvamyou
tvam:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
mahā-bhāgaO greatly fortunate one
mahā-bhāga:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रयोगः (Vocative sense), एकवचन
vareṇya-rūpaḥhaving an excellent form
vareṇya-rūpaḥ:
Karta (as described subject)
TypeAdjective
Rootvareṇya (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्वम्-विशेषणम्
śyāmaḥdark
śyāmaḥ:
Karta (as described subject)
TypeAdjective
Rootśyāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्वम्-विशेषणम्
yuvāa youth
yuvā:
Karta (as described subject)
TypeNoun
Rootyuvan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vāraṇa-matta-vikramaḥwith prowess like an intoxicated elephant
vāraṇa-matta-vikramaḥ:
Karta (as described subject)
TypeAdjective
Rootvāraṇa (प्रातिपदिक) + matta (प्रातिपदिक) + vikrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्वम्-विशेषणम्
karein (your) hand
kare:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
gṛhītamheld
gṛhītam:
Karman (Object qualifier)
TypeVerb
Rootgrah (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; चक्र-विशेषणम्
niśitamsharp
niśitam:
Karman (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootniśita (प्रातिपदिक; from √śai/√śi ‘to sharpen’)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; चक्र-विशेषणम्
mahā-prabhamgreatly radiant
mahā-prabham:
Karman (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + prabha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; चक्र-विशेषणम्
cakramdiscus
cakram:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootcakra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Acc./2nd), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक
kasmātwhy/from what cause
kasmāt:
Hetu (Cause)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेत्वर्थे (why/from what cause)
kathayasvatell (me)
kathayasva:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkathaya (नामधातु from kathā)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
meto me
me:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (Dat./Gen.), एकवचन; अत्र चतुर्थी-अर्थः (to me)
prabhoO lord
prabho:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Kālanemi

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage audience (contextual)

Scene: Kālanemi, powerful and enraged, laughs scornfully as he confronts the youthful dark-hued Lord on Garuḍa, questioning his identity and the blazing discus in his hand.

K
Kālanemi
V
Viṣṇu
C
Cakra (Sudarśana)

FAQs

Ego and hostility make one challenge the Divine; outward power cannot recognize the higher protector of dharma.

The Kedāra region is the larger sacred frame (Kedāra Khaṇḍa), though this verse itself centers on the battle dialogue.

None; it is a narrative exchange preceding combat.