Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23

सर्वत्र सर्वे हि सुरासुरा भृशं नमंति मां विप्रवराः समुत्सुकाः । कथं ह्यसौ दुर्जनवन्महात्मा भूतादिभिः प्रेतपिशाचयुक्तः । श्मशानवासी निरपत्रपो ह्ययं कथं प्रणामं न करोति मेऽधुना

sarvatra sarve hi surāsurā bhṛśaṃ namaṃti māṃ vipravarāḥ samutsukāḥ | kathaṃ hyasau durjanavanmahātmā bhūtādibhiḥ pretapiśācayuktaḥ | śmaśānavāsī nirapatrapo hyayaṃ kathaṃ praṇāmaṃ na karoti me'dhunā

Di mana-mana sahaja, semua dewa dan asura tunduk hormat kepadaku, wahai brahmana yang terbaik, bersemangat untuk memuliakanku. Mengapakah 'jiwa agung' ini, yang berkelakuan seperti orang jahat—ditemani oleh jembalang, hantu, dan piśāca, tinggal di tanah perkuburan, tidak tahu malu—tidak tunduk kepadaku sekarang?

sarvatraeverywhere
sarvatra:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatra (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे देश/सर्वत्र
sarveall
sarve:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वे = all (persons)
hiindeed
hi:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle) = indeed/for
surāsurāḥgods and demons
surāsurāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsura + asura (प्रातिपदिके)
Formद्वन्द्वसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सुराश्च असुराश्च
bhṛśamgreatly
bhṛśam:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = greatly/excessively
namantibow
namanti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootnam (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; √नम् = to bow
māmto me
mām:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd), एकवचन; माम् = me
vipravarāḥexcellent brahmins
vipravarāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvipra + vara (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुषसमास (षष्ठी/कर्मधारय-भाव: विप्रेषु वराः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
samutsukāḥeager
samutsukāḥ:
Karta-anvayi (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsamutsuka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणं (vipravarāḥ)
kathamhow
katham:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय (प्रश्नार्थक) = how?
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात)
asauthat one (he)
asau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; असौ = that (he)
durjanavatlike a wicked man
durjanavat:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdurjana + vat (प्रातिपदिक + तद्धित)
Formवत्-प्रत्ययान्त अव्यय (उपमान) = like a wicked person
mahātmāthe great-souled one
mahātmā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + ātman (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारयसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; महात्मा = great-souled one
bhūtādibhiḥwith beings and the like
bhūtādibhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootbhūta + ādi (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुषसमास (भूताः आदयः येषां तैः); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (गणवाचक), तृतीया (3rd), बहुवचन; -भिः = by/with
pretapiśācayuktaḥassociated with pretas and piśācas
pretapiśācayuktaḥ:
Karta-anvayi (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootpreta + piśāca + yukta (प्रातिपदिके; √yuj (धातु) + क्त)
Formतत्पुरुषसमास; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (युक्‍त = joined/associated); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणं (asau/mahātmā)
śmaśānavāsīdweller in the cremation-ground
śmaśānavāsī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśmaśāna + vāsin (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुषसमास (श्मशाने वासी); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
nirapatrapaḥshameless
nirapatrapaḥ:
Karta-anvayi (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootnir + apatrapa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणं (ayam)
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात)
ayamthis one
ayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अयम् = this (he)
kathamhow
katham:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय (प्रश्नार्थक)
praṇāmamsalutation
praṇāmam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpraṇāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
karotidoes (makes)
karoti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; √कृ = to do/make
meto me
me:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th) / चतुर्थी-एकवचन रूप (मे) = of/to me (context: to me)
adhunānow
adhunā:
Kāla-adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadhunā (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक) = now

Dakṣa

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages at Naimiṣāraṇya (contextual)

Scene: Dakṣa, enthroned amid sacrificial paraphernalia and assembled brāhmaṇas, complains that the ash-smeared Rudra—surrounded by gaṇas, bhūtas, and piśācas—does not bow; the contrast between polished yajña space and wild cremation-ground aura is central.

D
Dakṣa
Ś
Śiva (Mahādeva)
D
Devas
A
Asuras
B
Bhūtas
P
Pretas
P
Piśācas
Ś
Śmaśāna

FAQs

Spiritual ruin begins with ego and contempt: Dakṣa’s insult of Śiva shows how pride distorts perception of the divine.

No tīrtha is praised directly; the verse describes Śiva’s cremation-ground symbolism within the Naimiṣāraṇya episode.

None; it centers on the expectation of formal salutation (praṇāma) and the offense taken when it is not offered.