Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 57
Devanagari script
इति वीरवचः श्रुत्वा बृहत्कटिपयोधरा । सव्रीडं सस्मितापांगनिर्मोक्षमिदमब्रवीत्
Transliteration
iti vīravacaḥ śrutvā bṛhatkaṭipayodharā | savrīḍaṃ sasmitāpāṃganirmokṣamidamabravīt
Translation
Mendengar kata-kata sang wira, sang gadis—berpinggul lebar dan berdada penuh—berkata demikian, dengan malu dan senyuman, sambil melepaskan pandangan sisi yang lembut.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
वीरवचःthe hero’s words
वीरवचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक) + वचस् (प्रातिपदिक)
Formसमास: वीरस्य वचः (षष्ठी-तत्पुरुष); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु)
Formकृदन्त; क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
बृहत्कटिपयोधराshe who had a broad waist and breasts
बृहत्कटिपयोधरा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहत् (प्रातिपदिक) + कटि (प्रातिपदिक) + पयोधर (प्रातिपदिक)
Formसमास (बहुव्रीहि): बृहती कटिः पयोधराश्च यस्याः सा; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सव्रीडम्with modesty
सव्रीडम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootव्रीडा (प्रातिपदिक) + स (उपसर्गार्थ)
Formअव्ययीभाव: व्रीडया सह (with modesty); क्रियाविशेषण (adverb)
सस्मितापाङ्गनिर्मोक्षम्with a smiling sidelong glance
सस्मितापाङ्गनिर्मोक्षम्:
Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootस्मित (प्रातिपदिक) + अपाङ्ग (प्रातिपदिक) + निर्मोक्ष (प्रातिपदिक) + स (उपसर्गार्थ)
Formअव्ययीभाव: स्मितेन सह अपाङ्गनिर्मोक्षः (a side-glance accompanied by a smile); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (क्रियाविशेषणवत्)
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (वचनस्य कर्म)
अब्रवीत्she said
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker
Narrator (introducing the Nāga maiden’s reply)
Visual Art Cues
Scene: Close scene of the nāga maiden turning with modest smile and sidelong glance, poised to narrate the origin of the liṅga; the hero listens respectfully.
Characters & Entities
S
SuhṛdayaN
NāgakanyāFAQs
Respectful questioning and receptivity open the way for sacred instruction and revelation.
Not named in this verse; it serves as a transition into an explanatory response about the sacred liṅga-site.
None.