Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 90
Devanagari script
तया मयूरमाजघ्ने मयूरो विमुखोऽभवत् । दृष्ट्वा पराङ्मुखं लोकेषु वासुदेवोऽब्रवीत्त्वरन्
Transliteration
tayā mayūramājaghne mayūro vimukho'bhavat | dṛṣṭvā parāṅmukhaṃ lokeṣu vāsudevo'bravīttvaran
Translation
Dengan gada itu dipukulnya burung merak, lalu merak itu berpaling. Melihatnya berpaling di hadapan segala alam, Vāsudeva segera bersabda dengan pantas.
Word by Word
तयाby her/with her
तया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/सह), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular feminine)
मयूरम्the peacock
मयूरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमयूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम् (Accusative singular)
आजघ्नेstruck/attacked
आजघ्ने:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) + आ (उपसर्ग)
Formलिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (3rd sg perfect)
मयूरःthe peacock
मयूरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमयूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम् (Nominative singular)
विमुखःturned away, averse
विमुखः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (Nominative singular masculine adjective)
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकारः (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (3rd sg imperfect)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्तम् (Gerund/Absolutive)
पराङ्मुखम्turned away
पराङ्मुखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपराङ्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (Accusative singular masculine adjective)
लोकेषुin the worlds/among people
लोकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), बहुवचनम् (Locative plural)
वासुदेवःVāsudeva
वासुदेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम् (Nominative singular)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (3rd sg imperfect)
त्वरन्hastening
त्वरन्:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootत्वर् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तम्; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (Present active participle, nom. sg.)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating
Skanda Dialogue
Listener: Śaunaka and other ṛṣis (frame, implied)
Visual Art Cues
Scene: A cosmic battlefield: Vāsudeva, alert and commanding, sees the peacock (Skanda’s vāhana emblem) recoil/turn away after being struck; the scene is framed as witnessed by the three worlds, with dust, banners, and divine radiance.
Characters & Entities
M
MayūraV
VāsudevaT
TārakaFAQs
Even momentary setbacks in righteous struggle call forth timely counsel and renewed resolve.
None.
None.