Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

परोपकरणं कायादसारात्सारमुद्धरेत् । धर्मे रागः श्रुतौ चिंता दाने व्यसनमुत्तमम्

Transliteration

paropakaraṇaṃ kāyādasārātsāramuddharet | dharme rāgaḥ śrutau ciṃtā dāne vyasanamuttamam

Translation

Daripada tubuh yang fana ini, hendaklah dikeluarkan intinya—berkhidmat kepada sesama. Cinta kepada Dharma, renungan atas ajaran suci, dan “ketagihan” yang mulia pada sedekah—itulah yang terbaik.

Word by Word

• परोपकरणम्: helping others; service to others
• परोपकरणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर + उपकारण/उपकरण (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (परस्य उपकारणम्/परोपकारणम् = परेषां उपकारः)

• कायात्: from the body
• कायात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: काय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• असारात्: from the worthless (thing)
• असारात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: असार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• सारम्: the essence
• सारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• उद्धरेत्: should extract, should draw out
• उद्धरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √हृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: उत्

• धर्मे: in dharma; in righteousness
• धर्मे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• रागः: attachment, love
• रागः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• श्रुतौ: in hearing; in sacred learning
• श्रुतौ: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• चिन्ता: concern, reflection
• चिन्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चिन्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दाने: in giving; in charity
• दाने: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• व्यसनम्: addiction; intense inclination
• व्यसनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उत्तमम्: excellent, best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (व्यसनम् इति)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa frame)

Visual Art Cues

Scene: A human figure holding a fragile body-symbol (withered leaf/earthen pot) draws out a glowing jewel labeled ‘paropakāra’; nearby are three panels: devotion to dharma, contemplation of śruti (open palm-leaf manuscript), and generous giving (hands offering food/coins).

Characters & Entities

• Dharma
• Śruti
• Dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The ‘essence’ to be drawn from a fragile human body is altruistic service, devotion to Dharma, scriptural reflection, and habitual generosity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is specified; the verse is a universal dharma-instruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (charity) is praised as an ideal, along with sustained engagement in Dharma and scripture.