Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 77

गंगायाः पश्चिमे कूले प्रणवाख्यो गणाधिपः । अवाच्यां राजपुत्राच्च प्रणतः प्रणयेद्दिवम्

gaṃgāyāḥ paścime kūle praṇavākhyo gaṇādhipaḥ | avācyāṃ rājaputrācca praṇataḥ praṇayeddivam

Di tebing barat Sungai Gaṅgā ada ketua para gaṇa bernama Praṇava. Dan dari Rājaputra, pada penjuru yang disebut Avācyā—sesiapa yang menunduk bersujud di sana akan dipimpin menuju syurga.

गंगायाःof the Gaṅgā
गंगायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
पश्चिमेon the western
पश्चिमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; विशेषण (कूले)
कूलेbank
कूले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
प्रणवाख्यःnamed Praṇava
प्रणवाख्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रणव + आख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—प्रणव इति आख्यः (उपपद/तत्पुरुष)
गणाधिपःlord of the gaṇas
गणाधिपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगण + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—गणानाम् अधिपः (षष्ठी-तत्पुरुष)
अवाच्याम्Avācyā (a place/region so named)
अवाच्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअवाच्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; (नगरी/दिशा-नामरूपेण)
राजपुत्रात्from the prince
राजपुत्रात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootराजपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; समासः—राज्ञः पुत्रः (षष्ठी-तत्पुरुष)
and
:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
प्रणतःbowed down
प्रणतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रणम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (गणाधिपस्य)
प्रणयेत्would lead/conduct
प्रणयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नी (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
दिवम्to heaven
दिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Skanda

Tirtha: Praṇava Gaṇādhipa (Gaṅgā-paścima-kūla)

Type: ghat

Listener: Pilgrimage audience within Kāśī-māhātmya frame

Scene: A Gaṇeśa shrine on the western Gaṅgā bank; the deity titled ‘Praṇava’ with an Oṃ emblem; pilgrims bow at the ghat steps as the river flows, suggesting ascent to heaven through devotion.

G
Gaṅgā
P
Praṇava Gaṇādhipa
R
Rājaputra Vināyaka
K
Kāśī

FAQs

Reverence (praṇāma) offered at Kāśī’s sacred guardians—especially along the Gaṅgā—carries spiritual uplift and higher worlds.

The western bank of the Gaṅgā in Kāśī, associated with Praṇava Gaṇādhipa, and the Avācyā sector linked to Rājaputra.

Praṇāma (bowing/salutation) to the deity; the verse highlights its fruit as being led to heaven.