Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

Devanagari script

स्मृत्वा लिंगप्रतिष्ठायाः काश्यां लोकोत्तरं फलम् । गंगया स्थापितं लिंगं विश्वेशात्पूर्वतः शुभम्

Transliteration

smṛtvā liṃgapratiṣṭhāyāḥ kāśyāṃ lokottaraṃ phalam | gaṃgayā sthāpitaṃ liṃgaṃ viśveśātpūrvataḥ śubham

Translation

Dengan mengingati buah pahala luhur melampaui dunia daripada menegakkan liṅga Śiva di Kāśī, Dewi Gaṅgā telah mendirikan sebuah liṅga yang suci dan bertuah di sebelah timur Viśveśa.

Word by Word

• स्मृत्वा: having remembered
• स्मृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having remembered)

• लिङ्गप्रतिष्ठायाः: of the liṅga-installation
• लिङ्गप्रतिष्ठायाः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग-प्रतिष्ठा (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (of the installation of the liṅga)

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे

• लोकोत्तरम्: otherworldly; transcendent
• लोकोत्तरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोक-उत्तर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (of फलम्)

• फलम्: fruit; result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• गङ्गया: by Gaṅgā
• गङ्गया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देश (by Gaṅgā)

• स्थापितम्: established
• स्थापितम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (liṅgaṃ) established

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• विश्वेशात्: from Viśveśa (Lord of the universe)
• विश्वेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: विश्व-ईश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादान (from)

• पूर्वतः: to the east; in front
• पूर्वतः: Desha (Direction/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्वतः (अव्यय)
• Form: दिशावाचक-अव्यय (adverb of direction: to the east/in front)

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (of लिङ्गम्)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgeśvara (east of Viśveśa)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Muni (unnamed)

Visual Art Cues

Scene: Gaṅgā as a goddess performing liṅga-pratiṣṭhā: placing a shining black stone liṅga on a pedestal, with priests/sages assisting; in the background rises Viśveśvara temple; composition clearly indicates ‘east’ with sunrise light from that side.

Characters & Entities

• Gaṅgā
• Liṅga-pratiṣṭhā
• Kāśī
• Viśveśa (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Kāśī, consecration of a Śiva-liṅga yields extraordinary, transcendent merit—because the kṣetra is Śiva’s own.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Viśveśa/Viśveśvara sacred zone in Kāśī, with the liṅga placed to its east.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (installation/consecration) is highlighted as a high-merit act in Kāśī.