Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 16

वैश्वेश्वरी पुरी चैषा यथा मे चित्तहारिणी । सर्वापि न तथा क्षोणी न स्वर्गो नैव नागभूः

vaiśveśvarī purī caiṣā yathā me cittahāriṇī | sarvāpi na tathā kṣoṇī na svargo naiva nāgabhūḥ

Kota Vaiśveśvarī ini (Kāśī milik Viśveśvara) memikat hatiku seperti tiada tempat lain—bukan seluruh bumi, bukan syurga, bahkan alam para Nāga pun tidak dapat menandinginya.

vaiśveśvarībelonging to Viśveśvara
vaiśveśvarī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootvaiśveśvarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
purīcity
purī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpurī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction: 'and')
eṣāthis (she/this one)
eṣā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
yathāas; just as
yathā:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय (comparative adverb: 'as/just as')
memy
me:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
citta-hāriṇīheart-stealing; mind-enchanting
citta-hāriṇī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootcitta (प्रातिपदिक) + hāriṇī (हृ धातु, णिनि-प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण; समासः (तत्पुरुष)
sarvāevery (one)
sarvā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण
apieven
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formparticle (even/also)
nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formnegation
tathāso; to that extent
tathā:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'so/thus/in that way')
kṣoṇīearth
kṣoṇī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣoṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
nanor
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formnegation
svargaḥheaven
svargaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsvarga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
nanor
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formnegation
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis: 'indeed/just')
nāga-bhūḥthe Nāga-world (nether region)
nāga-bhūḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnāga (प्रातिपदिक) + bhū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः (तत्पुरुष)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa narrative typically Skanda to Agastya)

Tirtha: Vaiśveśvarī (Kāśī) / Viśveśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage audience

Scene: A cosmic map-like tableau: Kāśī at center with Viśveśvara’s radiance; around it, faint rings representing Bhū-loka, Svarga, and Nāga-bhūmi, all dimmer; a devotee’s heart motif drawn toward Kāśī’s light.

V
Vaiśveśvarī (Kāśī)
V
Viśveśvara/Viśvanātha (Śiva)
S
Svarga
N
Nāga-loka

FAQs

Kāśī is affirmed as incomparable across worlds, indicating its unique status as Śiva’s city and a supreme field for spiritual attainment.

Vaiśveśvarī Purī—Kāśī (Vārāṇasī) associated with Viśveśvara.

None; it is pure praise of place (sthāna-stuti) emphasizing Kāśī’s unmatched merit.