Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 61

तूर्णमर्णवमासाद्य पूर्णिमादिवसे नृप । भवान्द्रक्ष्यति पोतस्थः कल्पवृंदारथस्थितम्

tūrṇamarṇavamāsādya pūrṇimādivase nṛpa | bhavāndrakṣyati potasthaḥ kalpavṛṃdārathasthitam

Wahai Raja, segeralah sampai ke lautan pada hari Purnima. Dengan duduk di dalam perahu, tuanku akan menyaksikannya di atas rata, di tengah rimbunan pokok Kalpavriksha yang menunaikan hajat.

तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
अर्णवम्ocean
अर्णवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
आसाद्यhaving reached
आसाद्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√सद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having reached/approached’
पूर्णिमा-दिवसेon the full-moon day
पूर्णिमा-दिवसे:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्णिमा (प्रातिपदिक) + दिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पूर्णिमायाः दिवसः)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
भवान्you
भवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific ‘you’)
द्रक्ष्यतिwill see
द्रक्ष्यति:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/future), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पोत-स्थःstanding in a boat
पोत-स्थः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपोत (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (पोते स्थितः)
कल्पवृन्दारथ-स्थितम्situated on the chariot of the Kalpavṛnda
कल्पवृन्दारथ-स्थितम्:
Karma (Object-complement/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootकल्पवृन्द (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘स्थित’; तत्पुरुष-समास (कल्पवृन्दारथे स्थितम्)

Nārada

Tirtha: Mahārṇava-darśana on Pūrṇimā (oceanic threshold-tīrtha)

Type: kshetra

Listener: Nṛpa (King)

Scene: A king in a small boat on a moonlit ocean beholds a radiant woman on a chariot within a grove of kalpavṛkṣas, the trees glowing like lamps against the silver sea.

N
Nārada
K
King
O
Ocean (arṇava)
P
Pūrṇimā (full moon)
K
Kalpavṛkṣa (wish-fulfilling trees)
C
Chariot (ratha)

FAQs

Auspicious timing and disciplined action align the seeker with a destined divine encounter.

The ocean setting is mentioned as the immediate sacred landscape for the event; no named tīrtha appears in this verse.

Observance of an auspicious time (pūrṇimā) is prescribed as the key condition for the journey/vision.