Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

पशुपक्षिमृगा मर्त्या म्लेच्छा वाप्यथ दीक्षिताः । तेषां तु रुद्रीभूतानां पुनरावृत्तिरत्र न

paśupakṣimṛgā martyā mlecchā vāpyatha dīkṣitāḥ | teṣāṃ tu rudrībhūtānāṃ punarāvṛttiratra na

Sama ada binatang ternak, burung, haiwan liar, manusia, orang asing (mleccha), atau bahkan yang telah menerima diksha—sesiapa yang di sini menjadi “berwujud Rudra” (bersatu dengan Rudra), tiadalah kembali kepada kelahiran semula.

पशुपक्षिमृगाःanimals, birds, and deer/beasts
पशुपक्षिमृगाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु + पक्षिन्/पक्षि + मृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः
मर्त्याःmortals/humans
मर्त्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
म्लेच्छाःforeigners/barbarians
म्लेच्छाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootम्लेच्छ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
वाor
वा:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्ययम्; विकल्पार्थक-निपातः (disjunctive particle)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय/अप्यर्थक-निपातः (also/even)
अथthen/and
अथ:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रम/अथार्थक-निपातः (then/and further)
दीक्षिताःinitiated/consecrated
दीक्षिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√दिक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम् (ते)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (contrast/emphasis)
रुद्रीभूतानाम्of those who have become Rudra(-like)
रुद्रीभूतानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootरुद्री + भू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘रुद्रीभूत’ = रुद्रत्वं प्राप्त
पुनरावृत्तिःreturn/rebirth
पुनरावृत्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुनर् + आवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—पुनः आवृत्तिः
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः (negation)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Rudrasthalī

Type: kshetra

Listener: Not stated in the provided excerpt

Scene: Within Rudrasthalī’s luminous boundary, diverse beings—cattle, birds, deer, humans of many origins—are shown dissolving into a serene Rudra-light, symbolizing ‘rudrībhūta’ and the end of return.

R
Rudra
K
Kāśī (Vārāṇasī)
R
Rudrasthalī

FAQs

Liberation in Kāśī is portrayed as place-based grace: union with Rudra here ends the cycle of return.

Rudrasthalī in Kāśī.

No specific rite is prescribed; the verse notes dīkṣā (initiation) only to stress that liberation here is not restricted by status.