Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 62

Devanagari script

जपो दानं तपो होमस्तर्पणं देवतार्चनम् । समीपे कृत्तिवासस्य कृतं सर्वमनंतकम्

Transliteration

japo dānaṃ tapo homastarpaṇaṃ devatārcanam | samīpe kṛttivāsasya kṛtaṃ sarvamanaṃtakam

Translation

Japa, sedekah, tapa, homa, tarpaṇa dan pemujaan para dewa—apa jua yang dilakukan dekat Kṛttivāsa menjadi pahala yang tidak berkesudahan.

Word by Word

• जपः: recitation
• जपः: Karta (Subject—item in list/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• दानम्: gift, charity
• दानम्: Karta (Subject—item in list/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• तपः: austerity
• तपः: Karta (Subject—item in list/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• होमः: fire-offering
• होमः: Karta (Subject—item in list/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• तर्पणम्: libation, satiation-offering
• तर्पणम्: Karta (Subject—item in list/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तर्पण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• देवतार्चनम्: worship of deities
• देवतार्चनम्: Karta (Subject—item in list/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवता-अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; समासः—देवतानाम् अर्चनम्

• समीपे: near
• समीपे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: समीप (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; उपसर्गार्थक-निपात (postposition-like adverb) ‘near’ (सप्तमी-अर्थे)

• कृत्तिवासस्य: of Kṛttivāsa
• कृत्तिवासस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कृत्तिवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive); एकवचन

• कृतम्: done, performed
• कृतम्: Kriyā (Predication/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृत्प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (done/performed)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषण

• अनन्तकम्: endless, infinite (in merit)
• अनन्तकम्: Viśeṣaṇa (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (फलविशेषणम्)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśī-khaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṛttivāseśa/Kṛttivāsa (Kāśī)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Sage interlocutor / ṛṣi assembly

Visual Art Cues

Scene: A sacred courtyard near Kṛttivāseśa: one group doing japa with mālā, another giving dāna, a small homa fire with offerings, tarpaṇa at a water vessel, and devatā-arcana with flowers—above them a subtle infinite halo/mandala signifying ‘ananta’ merit.

Characters & Entities

• Kṛttivāsa
• Japa
• Dāna
• Tapaḥ
• Homa
• Tarpaṇa
• Devatā-arcana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Place amplifies practice: performed in a highly sanctified locus of Śiva, dharma becomes enduring and inexhaustible in result.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kṛttivāsa/Kṛttivāseśvara and its sacred vicinity in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa, dāna, tapas, homa, tarpaṇa, and devatā-arcana are recommended—especially when done near Kṛttivāsa for ‘endless’ merit.