Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 15

Devanagari script

अनूरुरुवाच । अंडं तृतीयं मा भिंधि ह्यनिष्पन्नं ममेव हि । अस्मिन्नंडे भविष्यो यः स ते दास्यं हरिष्यति

Transliteration

anūruruvāca | aṃḍaṃ tṛtīyaṃ mā bhiṃdhi hyaniṣpannaṃ mameva hi | asminnaṃḍe bhaviṣyo yaḥ sa te dāsyaṃ hariṣyati

Translation

Anūru berkata: ‘Jangan pecahkan telur yang ketiga; itulah milikku, masih belum terbentuk. Dia yang akan lahir dari telur ini akan menghapuskan perhambaanmu.’

Word by Word

• अनूरुः: Anūru
• अनूरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनूरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अण्डम्: the egg
• अण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन

• तृतीयम्: third
• तृतीयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; विशेषण

• मा: do not
• मा: Pratishedha (Prohibition)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेधार्थक (prohibitive particle)

• भिन्धि: split/break
• भिन्धि: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: भिद् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• हि: for/indeed
• हि: Hetu (Reason marker)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (for/indeed)

• अनिष्पन्नम्: unfinished
• अनिष्पन्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनिष्पन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; विशेषण

• मम: of me/my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, षष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed
• एव: Niyamaka (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (only/indeed)

• हि: indeed
• हि: Niyamaka (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थ (indeed)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम

• अण्डे: in the egg
• अण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/अधिकरण), एकवचन

• भविष्यः: one who will be born / future (being)
• भविष्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: भविष्यत्-प्रातिपदिक (future participle; ‘about to be’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन; तद्-प्रत्यवस्थान (correlative)

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, षष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• दास्यम्: servitude
• दास्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन

• हरिष्यति: will take away/remove
• हरिष्यति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लृट् (simple future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Anūru (Aruṇa)

Skanda Dialogue

Listener: Primary interlocutor of Kāśīkhaṇḍa (not specified in excerpt)

Visual Art Cues

Scene: Aruṇa instructs Vinata not to break the third egg; he gestures toward the remaining intact egg, which glows subtly, hinting at Garuḍa’s future power.

Characters & Entities

• Anūru (Aruṇa)
• Garuḍa (implied future-born liberator)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Bondage has an appointed end when one aligns with right action and allows destiny’s dharmic agent to arise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a prophetic instruction (do not break the third egg).