Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

खखोल्केति यदुक्ता गीः कद्र्वा संभ्रातचेतसा । तदा खखोल्कनामार्कः स्तुतो विनतया बहु

khakholketi yaduktā gīḥ kadrvā saṃbhrātacetasā | tadā khakholkanāmārkaḥ stuto vinatayā bahu

Oleh sebab Kadrū, dengan hati yang keliru, telah mengucapkan kata “khakholka”, maka pada saat itu Dewa Surya—yang bernama Khakholka—telah dipuji dengan besar oleh Vinatā.

खखोल्क“khakholka” (a name/utterance)
खखोल्क:
Discourse (Quoted word/उद्धृत)
TypeNoun
Rootखखोल्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (नाम), प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (उद्धृत-शब्दरूपे)
इतिthus
इति:
Discourse (Quotation/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
उक्ताwas uttered
उक्ता:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + उक्त (कृत्)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/कर्तरि प्रयोगानुसार ‘said/uttered’
गीःspeech, utterance
गीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कद्र्वाby Kadrū
कद्र्वा:
Karana (Agent-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootकद्रू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
संभ्रातचेतसाwith a bewildered mind
संभ्रातचेतसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसंभ्रात (प्रातिपदिक) + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (चेतस्), तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष (संभ्रातं चेतः यस्य)
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
खखोल्कनामhaving the name ‘khakholka’
खखोल्कनाम:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootखखोल्क (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (खखोल्कस्य नाम)
अर्कःthe Sun
अर्कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्तुतःwas praised
स्तुतः:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु) + स्तुत (कृत्)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि ‘praised’
विनतयाby Vinatā
विनतया:
Karana (Agent-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootविनता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
बहुmuch, greatly
बहु:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial use)

Narrator (Skanda-to-Agastya framework for Kāśīkhaṇḍa)

Scene: Kadrū, bewildered, utters ‘khakholka’; immediately Vinatā turns toward the radiant Sun and offers abundant praise; the Sun appears as a blazing yet benevolent orb/personified deity.

V
Vinatā
K
Kadrū
S
Sūrya (Arka)

FAQs

Even accidental utterances can turn into sacred remembrance; Purāṇic tradition transforms events into stuti (praise) that sanctifies experience.

No single Kāśī tīrtha is named; the verse highlights Sūrya-stuti within the Kāśīkhaṇḍa narrative.

Implicitly, praising Sūrya (stuti) is modeled, but no explicit vrata, dāna, or snāna is prescribed in this verse.