Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 25

Devanagari script

तेषां वचनमाकर्ण्य नयाम इति सोरगी । शशाप तान्क्रुधाविष्टा नागांश्चागः समागतान्

Transliteration

teṣāṃ vacanamākarṇya nayāma iti soragī | śaśāpa tānkrudhāviṣṭā nāgāṃścāgaḥ samāgatān

Translation

Mendengar kata mereka—“Kami akan membawanya pergi”—wanita surgawi itu, dikuasai murka, lalu menyumpah mereka, serta para Nāga yang berhimpun di situ.

Word by Word

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• वचनम्: words, statement
• वचनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + कर्णय्/कर्ण् (धातु; ‘to hear’)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), ‘having heard’

• नयामः: we lead/take
• नयामः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन, परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Vakyartha-marker (Quotation/इत्यादि)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरणसूचक (quotative particle)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उरगी: female serpent
• उरगी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उरगी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शशाप: cursed
• शशाप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तान्: them
• तान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• क्रुधाविष्टा: possessed by anger
• क्रुधाविष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रुधा + आविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; आ + √विश् + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सा उरगी)

• नागान्: serpents
• नागान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अगः: sin, offense
• अगः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• समागतान्: assembled, having come together
• समागतान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (नागान्)

Speaker

Skanda

Visual Art Cues

Scene: A celestial lady (suraṅgī/divyā) flares with anger as men declare their intent to abduct/lead her away; a gathered assembly of nāgas listens; the moment of curse is depicted as fiery speech emanating from her mouth.

Characters & Entities

• Kadru (implied by context of Nāgas)
• Nāgas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma-driven intent and coercion provoke karmic consequences, here symbolized through a curse.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly named in this verse; it is part of a narrative passage within Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is narrative, describing a curse and its immediate target.